Sky Light: mặt trời, bầu trời và giờ trong ngày

[nhatminh]

Cảnh biệt thự dựng xong, bật D5 lên thì bóng đổ chỉa ra sau lưng công trình, mặt tiền chính nằm hoàn toàn trong bóng râm. Model không sai, hướng nhà cũng đúng bản vẽ. Vấn đề là Geo Sky của D5 xuất xưởng với thông số mặc định 16:00 ngày 1 tháng 1 tại Nam Kinh, kinh độ 118,8°Đ vĩ độ 32°B — nơi đặt trụ sở của hãng. Không sửa toạ độ thì mặt trời trong cảnh vẫn đang mọc lặn ở Trung Quốc, còn công trình thì ở Đà Nẵng.

Tính năng này giải quyết việc gì

Sky Light là tầng ánh sáng nền của cả cảnh. Nó gồm ba chế độ tách biệt: Geo Sky dựng mặt trời theo dữ liệu địa lý thật; Custom cho phép tự đặt độ cao và phương vị mặt trời (kèm một nhánh riêng cho ban đêm với mặt trăng và sao); HDRI dùng một ảnh panorama dải động cao vừa làm nền trời vừa chiếu sáng toàn cảnh.

Khác biệt cốt lõi giữa Geo Sky và HDRI nằm ở chỗ ai kiểm soát hướng nắng. Geo Sky gắn mặt trời vào toạ độ, ngày và giờ — anh em nhập số liệu thật thì bóng đổ đúng thật, dùng để thuyết minh với chủ đầu tư hay kiểm tra che nắng rất tiện. HDRI thì hướng nắng nằm sẵn trong tấm ảnh, muốn đổi thì xoay tấm HDRI; bù lại nền trời và phản xạ trên kính, trên mặt nước đẹp hơn hẳn vì đó là ảnh chụp thật.

HDRI là viết tắt của High Dynamic Range Image, thường ở định dạng .hdr hoặc .exr, ghi 32 bit mỗi kênh thay vì 8 bit như JPEG. Nhờ vậy khi kéo exposure xuống, mây và đĩa mặt trời vẫn còn chi tiết chứ không trơ ra một mảng xám. Quan trọng nhất: mặt trời trong HDRI đổ được bóng.

Giới hạn: Sun Disk Radius và Moon Disk Radius là tham số thẩm mỹ, không phải vật lý — nó làm mềm biên bóng nhưng độ sáng tổng của cảnh giữ nguyên. Đừng dùng nó để chỉnh sáng.

Ứng dụng trong kiến trúc và thiết kế

• Phối cảnh ngoại thất nhà ở, giờ vàng. Dùng Geo Sky, nhập toạ độ thật, kéo giờ về khoảng chiều muộn cho tới khi bóng đổ dài ra và mặt tiền chính ăn nắng xiên. Với công trình ở miền Trung, ở Lotuz Studio chúng tôi hay bắt đầu dò từ quanh 16:30 rồi nhích dần, vì trước đó nắng còn quá đứng bóng, mặt tiền phẳng lì không có khối.
• Resort ven biển. Cát trắng và tường sơn trắng phản xạ rất mạnh. Chúng tôi hay để Sun Intensity quanh 8 và kéo exposure xuống khoảng −0.3, vì để mặc định thì mảng cát với tường cháy hết chi tiết, khách xem trên điện thoại là thấy ngay.
• Nhà ống mặt tiền hẹp. Loại này gần như luôn bị nhà bên che. Đặt North Offset đúng rồi quét thanh giờ để tìm khung nắng thật sự lọt vào mặt tiền — nhiều lô chỉ có khoảng một tiếng đẹp trong ngày.
• Nội thất căn hộ buổi tối, blue hour. Đây là lúc HDRI hoặc nhánh Custom Night phát huy: trời còn xanh sâu ngoài cửa sổ trong khi đèn trong đã bật. Khoảng 15 tới 30 phút sau khi mặt trời lặn là cửa sổ đẹp nhất — sáng bằng hoặc hơn một chút so với trong phòng thì kính không bị đen như gương.
• Phối cảnh tổng thể khu quy hoạch. Ưu tiên Geo Sky để bóng các khối nhà nhất quán, rồi bù nền trời bằng mây; dùng HDRI ở góc nhìn rộng rất dễ lộ nền trời lặp.

Thông số chính

Thông số	Ý nghĩa	Ghi chú cho cảnh kiến trúc
North Offset	Sửa hướng Bắc của model	D5 lấy một trục chính của model làm Bắc; với cảnh từ SketchUp là chiều dương trục xanh lá
Time · Date	Giờ và ngày mô phỏng	Mặc định 16:00 ngày 01/01 — phải sửa
Latitude · Longitude	Kinh vĩ độ thật của dự án	Nhập dạng thập phân (DD), không phải độ-phút-giây; 35°30'Đ phải đổi thành 35.5
Sunlight Intensity	Độ sáng nguồn mặt trời	Thanh chỉnh sáng chính của cảnh ngoại thất
Sun Disk Radius	Đường kính đĩa mặt trời	Tham số thẩm mỹ; lớn hơn thì biên bóng mềm hơn, độ sáng cảnh không đổi
Sky Temperature	Nhiệt độ màu ánh sáng trời	Mặc định 6500K; thấp hơn thì khuếch tán ngả vàng, cao hơn thì ngả xanh
HDRI Light — Skylight	Độ sáng khuếch tán từ HDRI	Không ảnh hưởng phản xạ vật liệu
HDRI Light — Background	Độ sáng của nền trời	Có ảnh hưởng phản xạ — đây là thanh chỉnh phản chiếu trên mặt nước
Rotate	Xoay HDRI theo phương ngang	Đổi cùng lúc nền, môi trường phản xạ và phương vị mặt trời
HDRI Resolution	Độ phân giải HDRI	Trong Preference > Rendering: 2K, 4K, 8K hoặc Actual; mặc định Adaptive

Cách làm

1. Mở Environment > Sky Light, chọn Geo Sky. Bấm nút ⋮ bên phải North Offset để bung bảng thông số chi tiết.
2. Sửa North Offset trước. Trong hình chiếu bằng, kéo sang phải hoặc nhập giá trị dương sẽ xoay hướng Bắc theo chiều kim đồng hồ. Nếu không chắc Bắc đang ở đâu, đặt giờ 12:00 rồi nhìn bóng: ở phía trên chí tuyến Bắc, bóng lúc chính ngọ chỉ đúng hướng Bắc.
3. Nhập kinh vĩ độ thật. Kinh độ dương là Đông, âm là Tây (dải 180 tới −180); vĩ độ dương là Bắc, âm là Nam (dải 90 tới −90).
4. Kéo thanh giờ để dò khung nắng. Màu trời tự đổi theo góc mặt trời, sáng sớm, trưa, chiều tà đều khác nhau.
5. Nếu chọn HDRI, chú ý tấm ảnh phải là panorama chiếu cầu, tỉ lệ 2:1, đường chân trời nằm giữa khung. Kích thước chuẩn là 1024×512, 2048×1024, 4096×2048 hoặc 8192×4096 — sai chuẩn thì D5 báo "Failed to load HDRI".

6. Tách hai thanh Skylight và Background. Muốn cảnh sáng lên mà nền trời không bị bệt thì kéo Skylight; muốn phản chiếu trên hồ bơi rõ hơn thì kéo Background.

7. Chốt nhiệt độ màu. Sky Temperature mặc định 6500K chỉ tác động lên ánh sáng khuếch tán; muốn nó ăn cả nền trời thì đổi Area of Effect sang All hoặc Background Only.

Mẹo và lưu ý

• Hai bóng đổ chồng nhau là lỗi kinh điển khi dùng HDRI. Nguyên nhân: tấm HDRI đã có mặt trời rõ, mà anh em lại tick thêm Sun Direction Custom, thành ra cảnh có hai mặt trời. Cách xử lý: bật Follow HDRI để mặt trời tự bám theo mặt trời trong ảnh, hoặc đổi sang tấm HDRI sáng đều không có đĩa mặt trời rồi mới dùng mặt trời mô phỏng, hoặc chuyển hẳn sang Geo Sky.
• HDRI xem trong khung nhìn bị mờ là bình thường. D5 nén HDRI xuống 2K khi xem trước để giữ FPS và tiết kiệm VRAM; ảnh xuất ra vẫn theo độ phân giải thật.
• Đường dẫn có ký tự đặc biệt làm HDRI và LUT tự nhập không chạy. Để file trong thư mục tên tiếng Anh không dấu.
• Đặt HDRI ở độ phân giải cao ngốn VRAM. Máy cấu hình vừa mà để Actual Resolution rất dễ giật hoặc văng. Chúng tôi để Adaptive suốt lúc dựng, chỉ nâng lên 4K hoặc 8K ở lần render cuối.
• Caustics của mặt trời chỉ hoạt động khi bật đồng thời ở cả nguồn sáng và vật liệu, và chỉ ba loại vật liệu hỗ trợ là Custom, Transparent và Water. Cảnh có hồ bơi mà không thấy vệt sáng đáy bể thì kiểm tra vật liệu trước.
• Khi làm keyframe đổi môi trường, bản hiện tại còn lỗi nhấp nháy hoặc đốm trắng. Cách chữa thực dụng là xuất làm hai lần rồi ghép ở khâu dựng phim.

Dùng kèm

• Thứ tự dựng sáng tổng thể trước khi đụng vào Sky Light: Ánh sáng trong D5 — thứ tự dựng sáng cho một cảnh kiến trúc
• Thêm mây và sương để nền trời không bị trống: Thời tiết trong D5: mây, mưa, sương và tuyết
• Sau khi chốt ánh sáng trời thì sang đèn nhân tạo: Các loại nguồn sáng nhân tạo D5 cung cấp
• Lưu lại bộ môi trường đã ưng để dùng cho job sau: Lưu và tái dùng preset môi trường — dựng sáng một lần dùng mãi

---

Bài nằm trong bộ giáo trình D5 Render do Lotuz Studio biên soạn và chia sẻ mở cho cộng đồng
diễn hoạ kiến trúc Việt Nam. Lotuz Studio là công ty tư vấn thiết kế kiến trúc tại Đà Nẵng, 10+ năm
làm thiết kế và diễn hoạ cho dự án trong nước lẫn quốc tế.
Xem thêm tại lotuz.vn — hoặc lotuz.ai nếu anh em quan tâm
bộ công cụ AI cho Photoshop do chúng tôi tự phát triển.

Video tham khảo (YouTube)

• How to render realistic environmental lighting for exterior scenes | Render Tutorial (D5 Official)
• D5 Render Beginner Tutorial for Sky, Environment, AI for Stylized Renders | EP.04 (D5 Official)
• How to download and use your own custom HDRI sky in D5 Render for 100% FREE !!! (Archi Quests)
• D5 Render Hack: Custom Sun Position with HDRI! (Andy Christoforou - ArchViz & AI Academy)
• How to Set Up Realistic Daytime Renders in D5 Render (Architect Piperr)

Tài liệu tham khảo

• How to adjust parameters of Sky Light? — D5 User Manual — bảng tham số đầy đủ của Geo Sky, Custom và HDRI.
• Other common issues — D5 User Manual — xử lý HDRI mờ, lỗi nạp HDRI, hai bóng đổ.
• Environment, Effects — D5 Workflow — mạch làm việc từ môi trường sang hiệu ứng.
• Poly Haven HDRIs — kho HDRI miễn phí, đúng chuẩn chiếu cầu 2:1.
• Best Free HDRI Download Resources for D5 Render Users — tổng hợp nguồn HDRI của chính hãng.