Model từ kiến trúc sư vừa đẩy sang, mở D5 lên thì cảnh xám xịt, tường trắng ngả xanh, bóng đổ chỉa về hướng vô lý. Phản xạ đầu tiên của phần lớn anh em là lao ngay vào panel Effect kéo Exposure lên cho sáng. Sáng thì có sáng, nhưng ảnh vẫn "nhựa". Lý do là dựng sáng sai thứ tự: ánh sáng nền chưa đúng mà đã đi sửa hậu kỳ, thành ra mọi bước sau đều đắp vá lên một nền sai. Chuyên mục này đi theo đúng thứ tự chúng tôi dùng khi làm job thật, và bài này là bản đồ của cả chuyên mục. Tính năng này giải quyết việc gì Trong D5, "ánh sáng" không phải một panel duy nhất mà là ba tầng chồng lên nhau. Tầng một là Sky Light — mặt trời và bầu trời, chọn giữa Geo Sky (mô phỏng theo toạ độ và giờ thật) hoặc HDRI (ảnh panorama dải động cao vừa làm nền vừa phát sáng). Tầng hai là Weather — mây, sương, gió, mưa tuyết, thứ quyết định độ tương phản và chiều sâu không khí. Tầng ba là đèn nhân tạo — Point, Spotlight, Strip, Rect, Disc, cộng thêm Stage Light và Projector nếu bật widget. Chỉ khi ba tầng đó đã đúng thì Effect (hậu kỳ trong máy) và Style (kênh kỹ thuật như Z Depth, AO, Outline) mới có việc để làm. Hai thứ này không sinh ra ánh sáng, chúng chỉ diễn giải lại thông tin đã có. Nếu cảnh gốc cháy trắng mảng tường thì kéo Highlight bao nhiêu cũng không lấy lại được chi tiết không tồn tại. Giới hạn cần biết trước: D5 là engine thời gian thực. Nó cho anh em thấy kết quả gần như tức thì, nhưng đổi lại khung nhìn đang xem không phải lúc nào cũng bằng ảnh xuất ra. Ví dụ rõ nhất: khi trong khung nhìn có dưới 40 đèn, D5 tính bằng thuật toán dò tia chính xác; vượt 40 đèn nó chuyển sang thuật toán tối ưu để giữ FPS. Ảnh xuất ra thì luôn tính theo thuật toán chính xác. Hiểu điều này sẽ đỡ hoảng khi thấy đèn "nhảy" lúc xoay camera. Ứng dụng trong kiến trúc và thiết kế Nhận model từ kiến trúc sư, chưa biết bắt đầu từ đâu. Việc đầu tiên không phải thêm đèn mà là đặt lại phương Bắc và toạ độ. Geo Sky của D5 mặc định là góc mặt trời lúc 16:00 ngày 1 tháng 1 tại Nam Kinh (118,8°Đ, 32°B) — nếu để nguyên, bóng đổ trên công trình ở Việt Nam sai hoàn toàn. Sửa North Offset, nhập kinh vĩ độ thật, rồi mới kéo thanh giờ. Phối cảnh ngoại thất nhà phố. Dựng sáng theo giờ trước, chọn góc camera sau. Nhà ống mặt tiền hẹp ở Việt Nam thường chỉ ăn nắng đẹp trong một khung giờ rất ngắn; tìm được khung giờ đó rồi mới chốt góc thì đỡ phải dựng lại. Nội thất căn hộ ban ngày. Sky Light gánh phần lớn, đèn nhân tạo chỉ để mồi các mảng tối. Ở Lotuz Studio chúng tôi thường dựng xong hoàn toàn bằng ánh sáng trời rồi mới bật từng đèn một, tắt lần lượt để xem đèn nào thực sự đóng góp — đèn nào tắt đi mà ảnh không đổi thì xoá luôn, đỡ tốn tài nguyên và đỡ nhiễu. Nội thất buổi tối. Ngược lại hoàn toàn: đèn nhân tạo là chính, Sky Light chỉ giữ một chút xanh ngoài cửa sổ để không gian không bị "hộp kín". Đây là loại cảnh dễ hỏng nhất vì tương phản quá cao. Phối cảnh tổng thể khu quy hoạch. Sương (Fog) quan trọng ngang mặt trời. Không có lớp không khí phân tách các lớp gần xa thì khối nào cũng nằm chung một mặt phẳng, ảnh trông như mô hình nhựa. Cách làm Đặt lại phương Bắc, toạ độ, ngày giờ trong Sky Light. Đây là bước tốn ít thời gian nhất nhưng ảnh hưởng lớn nhất tới độ tin cậy của ảnh. Chọn Geo Sky hay HDRI. Cần bóng đổ đúng hướng theo giờ thật thì Geo Sky. Cần nền trời và phản xạ đẹp, kiểm soát bằng mắt thì HDRI. Chi tiết ở Sky Light: mặt trời, bầu trời và giờ trong ngày. Thêm lớp thời tiết — mây, sương, gió. Bước này quyết định ảnh có "khí" hay không, xem Thời tiết trong D5: mây, mưa, sương và tuyết. Thả đèn nhân tạo, đi từ đèn chính tới đèn trang trí, không làm ngược. Chỉnh thông số từng đèn — cường độ, bán kính suy giảm, nhiệt độ màu. Đừng chỉnh đèn khi ánh sáng trời còn chưa chốt. Hậu kỳ trong D5: exposure, tương phản, đường tone, cân bằng trắng. Xuất kênh kỹ thuật nếu cần hậu kỳ sâu — Z Depth, AO, Outline nằm trong mục Style. Lưu preset khi đã ưng, để job sau không phải dựng lại từ đầu. Mẹo và lưu ý Đừng bật Auto Exposure trong lúc dựng sáng. Nó tự bù sáng liên tục nên anh em không biết mình đang chỉnh đúng hay sai — tăng cường độ đèn lên gấp đôi mà ảnh vẫn y nguyên. Chốt sáng bằng Manual Exposure, muốn dùng Auto thì để dành lúc làm animation đổi giờ. Ảnh render xem trên điện thoại tối hơn nhiều so với màn hình đồ hoạ. Khách gần như luôn xem lần đầu trên điện thoại. Chúng tôi có thói quen soi lại ảnh trên máy điện thoại trước khi gửi, và thường phải kéo vùng tối sáng hơn một chút so với cảm giác trên màn hình lớn. Nắng Việt Nam gắt và tương phản rất cao. Đặt mặt trời đúng giờ thật mà để exposure mặc định thì mảng tường trắng cháy sạch chi tiết, mảng bóng thì đen đặc. Hai thanh Highlight Local Exposure và Shadow Local Exposure sinh ra chính cho tình huống này. Lưu ý tương thích phiên bản: file lưu ở bản 3.0 mở lại bằng bản cũ hơn có thể lệch manual exposure và hiệu ứng sương, phải chỉnh tay lại. Trong một nhóm làm chung, thống nhất phiên bản trước khi chia file. Dùng kèm Dựng ánh sáng trời trước mọi thứ khác: Sky Light: mặt trời, bầu trời và giờ trong ngày Thêm mây, sương và mưa cho cảnh có chiều sâu: Thời tiết trong D5: mây, mưa, sương và tuyết Các loại đèn nhân tạo và khi nào dùng loại nào: Các loại nguồn sáng nhân tạo D5 cung cấp Hậu kỳ ngay trong D5 sau khi ánh sáng đã chốt: Post-processing: từng thanh trượt đổi ảnh thế nào Bài nằm trong bộ giáo trình D5 Render do Lotuz Studio biên soạn và chia sẻ mở cho cộng đồng diễn hoạ kiến trúc Việt Nam. Lotuz Studio là công ty tư vấn thiết kế kiến trúc tại Đà Nẵng, 10+ năm làm thiết kế và diễn hoạ cho dự án trong nước lẫn quốc tế. Xem thêm tại lotuz.vn — hoặc lotuz.ai nếu anh em quan tâm bộ công cụ AI cho Photoshop do chúng tôi tự phát triển. Video tham khảo (YouTube) Năm video dưới đây là loại bao quát cả quy trình dựng sáng, hợp để xem trước khi đi vào từng bài chi tiết. Basics & Natural Lighting - #3 Getting Started with D5 Render (D5 Official) D5 Render: Lighting for Beginners (Melos Azemi) How to Improve Lighting in D5 Render – Step-by-Step Guide (Andy Christoforou - ArchViz & AI Academy) Realistic Interior Lighting Tutorial for Enclosed Space | Daytime & Night Lighting (D5 Official) D5 Render Enviroment Lighting Tutorial (The Rendering Essentials) Tài liệu tham khảo Sky and Weather — D5 User Manual — trang gốc mô tả cấu trúc panel Environment. Lights — D5 User Manual — danh sách đầy đủ các loại nguồn sáng và tham số chung. Effect — D5 User Manual — toàn bộ mục hậu kỳ và LUT. Environment, Effects — D5 Workflow — mạch làm việc chuẩn từ môi trường sang hiệu ứng. D5 Render Learning — kho khoá học và tutorial chính chủ.