Bài tập 2 — ba kiểu ánh sáng: golden hour, blue hour, nội thất đêm

[nhatminh]

Cùng một model, cùng một góc máy, đổi mỗi ánh sáng — ra ba tấm ảnh kể ba câu chuyện khác nhau. Đây là thứ khách cảm nhận đầu tiên và cũng là thứ người mới làm sai nhiều nhất: kéo Sun intensity lên cho sáng, rồi ngạc nhiên vì tường trắng cháy hết chi tiết. Bài tập này bắt anh em dựng ba kiểu sáng chuẩn trên đúng một cảnh, giữ nguyên camera. Làm xong thì chốt được mood với khách bằng ba ảnh thay vì cãi nhau bằng lời.

Đề bài

Lấy model biệt thự từ bài 1, dựng ba cảnh sáng trong cùng một dự án D5, giữ nguyên một góc máy duy nhất cho cả ba (chỉ nội thất được đổi sang góc trong nhà):

• Setup A — chiều vàng ngoại thất. Mặt trời thấp, bóng đổ dài, mặt đứng bắt nắng xiên.
• Setup B — giờ xanh ngoại thất, đèn trong nhà bật. Trời còn xanh sẫm, cửa sổ sáng ấm.
• Setup C — nội thất đêm. Chỉ còn đèn nhân tạo, ngoài cửa sổ tối, có ít nhất một đèn rọi dùng file IES.

Yêu cầu đo được: cả ba ảnh không có vùng cháy trắng mất chi tiết trên mặt đứng chính, và không có vùng đen kịt không đọc được hình chiếm quá một phần tư khung.

Gợi ý cách làm

Hiểu ba nguồn sáng trước đã. D5 cho anh em ba đường: mặt trời và bầu trời tự sinh theo vị trí + thời gian, HDRI tự nạp, và đèn nhân tạo (điểm, rọi, mảng, dải, kèm hồ sơ IES). Ba đường này cộng dồn chứ không loại trừ nhau — hiểu sai chỗ này là ra ảnh "sáng đều mà không có hướng". Chi tiết từng loại xem Các loại nguồn sáng nhân tạo D5 cung cấp.

Mốc giờ trong ngày để mò cho nhanh:

Giờ	Ánh sáng	Dùng cho
6:30	Bình minh, cam nhạt, sương	Cảnh yên tĩnh, resort
8:00	Sáng ấm, trong	Phối cảnh tổng thể, ảnh hồ sơ
12:00	Đứng bóng, gắt	Hiếm dùng cho ngoại thất, hợp cảnh sân trong
17:00–17:30	Chiều vàng	Mặt đứng biệt thự, ảnh chủ đạo
18:30–18:45	Giờ xanh	Trời còn xanh, đèn trong nhà bắt đầu ăn hình
21:00	Đêm	Chỉ còn đèn nhân tạo

Thông số khởi điểm ba setup. Đây là chỗ chúng tôi hay bắt đầu rồi mới tinh chỉnh theo cảnh, không phải con số bất di bất dịch:

	Setup A · chiều vàng	Setup B · giờ xanh	Setup C · nội thất đêm
Giờ	17:30	18:45	21:00
Cường độ mặt trời	~8	~1.5	0
Cường độ bầu trời	1.5–3	~2.5	~0.3
Mây	Cumulus nhẹ	Quang	Quang
Đèn trong nhà	Tắt	Bật hết, 2700K	Bật ~30%, tạo mảng sáng tối
Bù sáng camera	−0.3	+0.5	Chỉnh theo histogram

Kinh nghiệm ở Lotuz: cảnh resort ven biển và biệt thự tường trắng gần như luôn phải kéo bù sáng xuống quãng −0.3. Để mặc định thì mảng cát với tường trắng cháy hết chi tiết, trên màn hình máy trạm nhìn còn tạm, khách mở điện thoại ngoài trời là thấy ngay một mảng trắng phẳng.

HDRI khi cần look "ảnh chụp thật". Vào nhóm bầu trời của Poly Haven, tải bản .hdr (giấy phép CC0, dùng thương mại thoải mái), nạp vào panel môi trường, rồi xoay cho tới khi hướng nắng ăn với bố cục — bước xoay quan trọng hơn việc chọn file. Cường độ khởi điểm quanh 0.8–1.5. Sky Light dựng sẵn thì sạch và dễ kiểm soát hơn; HDRI cho chân trời và mây thật hơn. Không cái nào hơn hẳn cái nào, chọn theo cảnh.

Đèn nhân tạo cho Setup B và C. Nhiệt độ màu quyết định cảnh có thật hay không: 2700K cho phòng ngủ và đèn hắt, 3000K phòng khách, 4000K bếp và bàn làm việc. Đèn rọi tranh nên dùng file IES thay vì đèn nón mặc định — vệt sáng có tán và mép mềm khác hẳn. Tải IES miễn phí ở IES Library, hoặc lấy từ trang kỹ thuật của hãng đèn công trình thật sẽ dùng. Thông số panel đèn xem Đọc hiểu từng thông số trong panel đèn.

Ứng dụng trong kiến trúc và thiết kế

• Bộ ảnh giao khách của một biệt thự thường gồm đúng ba tấm này: một chiều vàng làm ảnh chủ đạo, một giờ xanh cho tờ rơi bán hàng, một nội thất đêm cho bếp và phòng khách. Dựng được ba setup trên cùng một cảnh nghĩa là làm được cả bộ trong một ngày.
• Nhà phố mặt tiền hẹp bị nhà bên che nắng. Khoảnh khắc thật sự có nắng vào mặt đứng rất ngắn. Trượt thanh giờ tìm lúc nắng lọt qua khe giữa hai khối nhà rồi khoá lại — nhanh hơn nhiều so với đặt đèn giả nắng.
• Phối cảnh tổng thể khu quy hoạch. Giờ xanh giấu được phần hạ tầng chưa dựng chi tiết, trong khi đèn đường và đèn cửa hàng làm cả khu trông đã sống.

Sản phẩm nộp

• setup_A_golden_hour.png
• setup_B_blue_hour.png
• setup_C_evening_interior.png
• File dự án D5 chứa cả ba cảnh
• lighting_notes.md — ghi thông số từng setup: giờ, cường độ mặt trời, cường độ bầu trời, danh sách đèn kèm nhiệt độ màu, bù sáng

Tự chấm

Tiêu chí	Đạt khi
Cùng khung	Ảnh A và B chồng lên nhau khớp bố cục, chỉ khác ánh sáng
Cháy sáng	Phóng to mặt đứng chính, vẫn đọc được vân vật liệu ở vùng sáng nhất
Chết tối	Vùng tối nhất vẫn nhìn ra hình khối, không phải mảng đen phẳng
Hướng sáng	Nhìn ảnh A đoán được mặt trời nằm phía nào mà không cần thấy nó
Nhiệt độ màu	Ảnh B: đèn trong nhà ấm hơn trời rõ rệt, tương phản ấm–lạnh nhìn ra được
IES	Ảnh C có ít nhất một vệt sáng đổ trên tường có mép mềm và hình rõ ràng
Kiểm điện thoại	Mở cả ba ảnh trên điện thoại ngoài sáng, vẫn đọc được chi tiết

Mẹo và lưu ý

• Cường độ mặt trời đẩy quá cao là cách nhanh nhất giết một tấm ảnh. Thiếu sáng thì kéo bù sáng camera, đừng kéo mặt trời. Bầu trời sáng hơn mặt trời nhiều lần cũng cho ra ảnh bẹt.
• Đèn bếp 2200K nhìn vàng bệnh, phòng khách 5000K nhìn lạnh như văn phòng. Sai nhiệt độ màu hỏng cảnh nhanh hơn sai cường độ.
• Lưu preset môi trường ngay khi ưng một setup, để cảnh sau không phải mò lại từ đầu: Lưu và tái dùng preset môi trường — dựng sáng một lần dùng mãi

Dùng kèm

• Sky Light, mặt trời và giờ trong ngày: Sky Light: mặt trời, bầu trời và giờ trong ngày
• Các loại nguồn sáng nhân tạo D5 cung cấp: Các loại nguồn sáng nhân tạo D5 cung cấp
• Đọc hiểu từng thông số panel đèn: Đọc hiểu từng thông số trong panel đèn
• Hậu kỳ và bù sáng: Post-processing: từng thanh trượt đổi ảnh thế nào

---

Bài nằm trong bộ giáo trình D5 Render do Lotuz Studio biên soạn và chia sẻ mở cho cộng đồng
diễn hoạ kiến trúc Việt Nam. Lotuz Studio là công ty tư vấn thiết kế kiến trúc tại Đà Nẵng, 10+ năm
làm thiết kế và diễn hoạ cho dự án trong nước lẫn quốc tế.
Xem thêm tại lotuz.vn — hoặc lotuz.ai nếu anh em quan tâm
bộ công cụ AI cho Photoshop do chúng tôi tự phát triển.

Video tham khảo (YouTube)

Ba video đầu về ánh sáng nội thất và môi trường ngoại thất, hai video cuối đúng phần cảnh đêm và đèn nhân tạo.

• Realistic Interior Lighting in 3 Minutes Tutorial ep.01 | D5 Render Lighting System (D5 Official)
• Interior LIGHTING SETTINGS Tutorial for D5 Render (The Rendering Essentials)
• How to render realistic environmental lighting for exterior scenes | Render Tutorial (D5 Official)
• D5 Render Enviroment Lighting Tutorial (The Rendering Essentials)
• Night Renders Made Easy: D5 Render Guide (Andy Christoforou - ArchViz & AI Academy)

Tài liệu tham khảo

• D5 Render — Lights — các loại nguồn sáng và ý nghĩa thông số trong panel đèn
• Poly Haven — HDRI — HDRI bầu trời miễn phí giấy phép CC0, có bản nhiều độ phân giải
• IES Library — file IES miễn phí cho đèn rọi và đèn hắt tường
• D5 Render — Quick Start — tra nhanh vị trí panel môi trường trong giao diện