Render ngược sáng — cảnh khó nhất của ảnh nội thất

[nhatminh]

Phòng khách nhìn ra vườn qua vách kính cao ba mét. Kéo phơi sáng cho thấy rõ nội thất thì ngoài vườn cháy trắng thành một mảng giấy. Kéo xuống cho thấy vườn thì trong nhà tối om như hầm. Đây không phải lỗi Corona, cũng không phải lỗi kỹ năng — đây là bài toán vật lý mà cả nhiếp ảnh gia ngoài đời cũng phải vật lộn. Chênh lệch độ sáng giữa trong nhà và ngoài trời ban ngày có thể lên tới hàng trăm lần, trong khi màn hình và tờ giấy in chỉ tải được một dải hẹp. Bài này nói về cách người làm archviz xử lý cái chênh lệch đó.

Bài toán ngược sáng thực chất là gì

Cảnh có dải sáng rất rộng: từ vùng tối nhất trong góc phòng tới đĩa mặt trời ngoài cửa sổ có thể chênh nhau hàng chục nghìn lần. Corona render và lưu trọn dải đó — dữ liệu vẫn còn nguyên trong file. Vấn đề nằm ở khâu nén dải sáng đó xuống thành ảnh xem được: màn hình chỉ hiển thị được một dải hẹp hơn rất nhiều. Đây chính là việc của tone mapping. Nếu nén thô bạo, một đầu dải sẽ bị cắt phẳng — thành mảng trắng không chi tiết hoặc mảng đen không chi tiết.

Vì vậy có hai hướng xử lý, và người làm nghề dùng cả hai cùng lúc.

Hướng một — thu hẹp chênh lệch ngay trong cảnh. Thêm ánh sáng vào phần tối (đèn nhân tạo, đèn hắt, hoặc một nguồn sáng phụ giả lập ánh sáng nảy), và/hoặc giảm độ sáng phần ngoài trời (rèm mỏng, mái che, ô văng, cây trước cửa). Đây là cách nhiếp ảnh nội thất thật vẫn làm: họ bật hết đèn trong phòng lên và chờ tới lúc trời dịu.

Hướng hai — nén khéo ở khâu ra ảnh. Corona có chuỗi toán tử tone mapping ngay trong cửa sổ render, trong đó có các toán tử chuyên nén vùng sáng và nâng vùng tối theo kiểu phim nhựa. Nén vùng sáng giữ lại chi tiết mây và cây ngoài cửa sổ thay vì để nó cháy trắng; nâng vùng tối lôi chi tiết trong bóng ra mà không làm bẹt cả ảnh. Vì Corona làm việc này trên dữ liệu dải rộng còn nguyên, kết quả sạch hơn hẳn so với kéo sáng một tấm JPG đã xuất.

Còn một hướng thứ ba dành cho trường hợp cực đoan: tách ra hai lần phơi sáng rồi ghép ở hậu kỳ — xuất một bản phơi sáng cho nội thất và một bản cho ngoài trời từ cùng một file dữ liệu, rồi ghép mặt nạ trong Photoshop. Xem thêm Render Elements — tách lớp để hậu kỳ chủ động.

Ứng dụng trong kiến trúc và thiết kế

• Ảnh phòng khách mở ra sân vườn — loại ảnh phổ biến nhất của biệt thự và nhà phố. Cảnh quan ngoài kính là điểm bán hàng chính, không được để cháy trắng. Bật đèn trong nhà lên để kéo mức sáng nội thất tiến gần ngoài trời, rồi nén nhẹ vùng sáng khi ra ảnh.
• Căn hộ chung cư có ban công hướng tây — nắng chiều chiếu thẳng vào ống kính. Đây là ca khó nhất. Cân nhắc dịch giờ nắng sang chiều muộn hơn hoặc dùng rèm mỏng làm lớp lọc, thay vì cố cứu bằng phơi sáng.
• Sảnh văn phòng có mặt kính lớn — không gian rộng nên đèn nhân tạo khó phủ hết. Thường phải thêm nguồn sáng phụ đặt ngoài khung hình chiếu vào vùng tối, một thủ pháp hoàn toàn hợp lệ và được dùng rộng rãi trong nghề.
• Ảnh chạng vạng nhìn từ trong ra — thời điểm mà độ sáng ngoài trời và trong nhà gần bằng nhau nhất, nên là giờ dễ chụp nhất. Nếu khách không yêu cầu cụ thể là ban ngày, chuyển sang chạng vạng thường giải quyết được vấn đề mà ảnh còn đẹp hơn.
• Ảnh nhà hàng, quán cà phê mặt phố — vừa phải thấy nội thất ấm cúng bên trong, vừa phải thấy đường phố bên ngoài. Cùng một bài toán, và LightMix giúp cân tỉ lệ giữa hai vùng sau khi render mà không phải làm lại.

Cách dùng

1. Đo trước khi chữa. Render một bản thô rồi kiểm tra bằng chế độ xem vùng cháy sáng trong VFB. Nó tô màu những chỗ mất chi tiết, cho biết chính xác chênh lệch nằm ở đâu và bao nhiêu.
2. Thu hẹp chênh lệch trong cảnh trước. Bật đèn nội thất, thêm đèn hắt, đặt rèm mỏng ở cửa. Đây luôn là bước hiệu quả nhất, và nó cho ảnh giống thật hơn mọi mẹo hậu kỳ.
3. Cân lại tỉ lệ mặt trời và bầu trời. Nếu vệt nắng in trên sàn cháy trắng, thử giảm mặt trời và tăng bầu trời. Phòng sẽ dịu đi mà vẫn có cảm giác ban ngày.
4. Đặt phơi sáng theo vùng quan trọng nhất. Quyết định trước: tấm ảnh này bán nội thất hay bán tầm nhìn. Đặt phơi sáng đúng cho vùng đó, rồi mới đi cứu vùng còn lại.
5. Dùng toán tử nén vùng sáng trong tone mapping. Kéo từ từ và nhìn vào chi tiết mây, lá cây ngoài cửa sổ. Nén quá tay thì ảnh xám xịt và mất độ tương phản, trông như ảnh HDR điện thoại.
6. Nâng vùng tối vừa phải. Chỉ đủ để thấy chất liệu trong bóng. Vùng tối hoàn toàn không có chi tiết là bình thường trong ảnh thật; nâng hết lên mới là bất thường.
7. Nếu vẫn không xong, tách lớp. Khai báo lớp tách trong Render Elements, xuất file dữ liệu đầy đủ, rồi ghép hai phơi sáng trong hậu kỳ.

Mẹo và lưu ý

• Đừng chữa ngược sáng bằng cách kéo phơi sáng lên xuống. Nó chỉ dời vấn đề từ đầu này sang đầu kia của dải sáng. Phải thu hẹp chênh lệch hoặc nén khéo, không có cách thứ ba.
• Vùng cháy trắng nhỏ là chấp nhận được, thậm chí là tốt. Ảnh chụp thật cũng có. Ảnh nào cũng không có điểm trắng thuần thì nhìn xám và thiếu sức sống. Vấn đề chỉ xảy ra khi mảng cháy chiếm diện tích lớn và nuốt mất nội dung.
• Rèm mỏng là công cụ vừa hợp lý về thiết kế vừa hợp lý về kỹ thuật. Nó giảm độ sáng ngoài trời, làm mềm nắng vào phòng, và làm ảnh có lớp lang hơn.
• Đèn phụ đặt ngoài khung hình phải ẩn khỏi phản chiếu, nếu không nó sẽ hiện thành một khối sáng lạ trên mặt kính hoặc mặt bàn bóng.
• Lưu file .cxr để còn cứu. Chỉnh lại phơi sáng trên dữ liệu gốc luôn tốt hơn chỉnh trên JPG đã xuất — xem Corona Frame Buffer và LightMix — chỉnh ảnh ngay trong render.
• Kiểm tra ảnh cuối trên màn hình khác và trên bản in thử. Vùng tối trên màn hình văn phòng có thể thành đen kịt khi in.

Dùng kèm hoặc thay thế

• Nền lý thuyết về dải sáng và tone mapping: Lý thuyết render vật lý: exposure, tone mapping, dải sáng
• Thêm đèn nhân tạo để thu hẹp chênh lệch: Ánh sáng nhân tạo: CoronaLight và đèn IES cho nội thất
• Cân tỉ lệ mặt trời và bầu trời: Ánh sáng ban ngày: Corona Sun và Sky
• Chỉnh phơi sáng trong VFB sau khi render: Corona Frame Buffer và LightMix — chỉnh ảnh ngay trong render
• Tách lớp để ghép hai phơi sáng ở hậu kỳ: Render Elements — tách lớp để hậu kỳ chủ động

Video tham khảo (YouTube)

• Impossible Exposure: Interior -VS- Exterior (Learn Corona Renderer)
• Corona Render, Exposure Control — also for V-Ray! (Learn Corona Renderer)
• Exposure controls in Corona render (ArchViz Explained)
• A complete guide on how to do INTERIOR LIGHTING with CORONA RENDERER for 3DS MAX 2020 | LIGHTMIXER (HM STUDIO)
• LIGHT and TEXTURE | 3Ds Max + Corona Render Interior Visualization Tutorial (render.camp)

Tài liệu tham khảo

• How to use Tone Mapping — 3ds Max — chuỗi toán tử nén dải sáng ngay trong cửa sổ render.
• Tone Mapping Operators — danh sách đầy đủ các toán tử và thứ tự áp dụng.
• How to use photographic exposure controls in Corona for 3ds Max? — điều khiển phơi sáng theo ngôn ngữ máy ảnh.
• Corona VFB 2.0 — nơi thao tác toàn bộ khâu nén dải sáng, gồm cả chế độ soi vùng cháy sáng.
• How to use interactive LightMix in Corona for 3ds Max? — cân lại tỉ lệ giữa các nhóm sáng sau khi render.