Ánh sáng ban ngày: Corona Sun và Sky

[nhatminh]

Hai tấm ảnh cùng một công trình, cùng vật liệu, cùng camera. Một tấm nhìn như ảnh chụp tạp chí, tấm kia nhìn như bài tập sinh viên. Khác nhau thường chỉ ở một thứ: giờ nắng. Nắng đứng bóng giữa trưa đổ bóng thẳng xuống chân tường, mặt đứng bẹt như tờ giấy dán. Nắng xiên buổi chiều cắt ngang mặt đứng, làm bật khối, kéo bóng dài trên sân và cho vật liệu chỗ sáng chỗ tối để mắt người đọc ra chất liệu. Corona Sun chỉ có vài thông số, nhưng đặt nó ở đâu trên bầu trời là quyết định lớn nhất của cả tấm ảnh ngoại thất.

Corona Sun và Sky giải quyết việc gì

Corona Sun là nguồn sáng có hướng, mô phỏng mặt trời. Corona Sky là bản đồ bầu trời cắm vào khe môi trường. Hai thứ này liên kết với nhau: Corona Sky biết Corona Sun đang ở đâu trên bầu trời và tự tính màu trời tương ứng. Hạ mặt trời xuống gần đường chân trời thì trời chuyển cam đỏ, ánh nắng ấm lên và dài bóng — không cần đổi màu bằng tay, đó là tính toán vật lý của mô hình khí quyển.

Thông số quan trọng nhất, và cũng bị bỏ qua nhiều nhất, là kích thước mặt trời. Ngoài đời mặt trời không phải một điểm mà là một đĩa sáng có góc nhìn xác định, nên bóng đổ có rìa mềm dần theo khoảng cách. Trong Corona, tăng kích thước mặt trời làm bóng mềm ra, giảm thì bóng sắc lại. Bóng quá sắc là dấu hiệu quen thuộc của ảnh render nghiệp dư; bóng mềm quá thì cảnh mất độ tương phản. Giá trị hợp lý cho một ngày nắng thường quanh mức mặc định, chỉ nới rộng khi mô tả trời mây mỏng.

Corona cho phép nhiều Corona Sun trong cùng một cảnh, mỗi cái đặt kích thước và cường độ riêng. Nghe kỳ lạ nhưng rất hữu dụng: đặt hai mặt trời ở hai vị trí, gán mỗi cái vào một nhóm LightMix riêng, rồi sau khi render xong mới chọn giờ nắng nào ưng ý — không phải render hai lần. Xem Dùng LightMix để không phải render lại khi đổi ánh sáng.

Về mặt bố cục ánh sáng, hai thông số cần cân là cường độ mặt trời và cường độ bầu trời. Mặt trời lo nắng trực tiếp và bóng đổ; bầu trời lo phần sáng trong bóng râm. Tỉ lệ giữa hai cái này quyết định cảnh trông gay gắt hay dịu — và với ảnh nội thất nhận nắng qua cửa sổ, nó quyết định phòng có bị cháy sáng ở vệt nắng hay không.

Ứng dụng trong kiến trúc và thiết kế

• Phối cảnh ngoại thất trình duyệt phương án — đặt nắng xiên khoảng 30–45 độ so với mặt đứng chính, đủ để mặt đứng có mảng sáng và mảng tối rõ ràng. Tránh nắng chiếu vuông góc chính diện: mặt đứng sáng đều và mất hết chiều sâu khối.
• Ảnh chiều vàng cho công trình nghỉ dưỡng — hạ mặt trời xuống thấp, bóng kéo dài trên sân và mặt nước, trời chuyển cam. Đây là loại ảnh bán hàng hiệu quả nhất cho biệt thự và resort, nhưng phải cẩn thận vì tông cam mạnh sẽ nuốt mất màu thật của vật liệu.
• Ảnh nội thất nhận nắng qua cửa sổ — vệt nắng in trên sàn là chi tiết làm ảnh sống hẳn lên, nhưng nếu để mặt trời quá mạnh so với bầu trời thì vệt nắng cháy trắng còn phần phòng thì tối. Cân lại tỉ lệ trước khi nghĩ tới chuyện thêm đèn.
• Phân tích nắng và bóng đổ cho hồ sơ thiết kế — xoay mặt trời theo các giờ trong ngày để kiểm tra ô văng che nắng có ăn không, sân trong có nắng vào buổi nào. Đây là công dụng kỹ thuật chứ không phải mỹ thuật, và Corona làm được vì mô hình bầu trời của nó tính theo vật lý.
• Bộ ảnh cùng góc ở nhiều thời điểm — sáng sớm, trưa, chiều, chạng vạng. Giữ camera cố định, chỉ xoay mặt trời. Bộ bốn tấm này thuyết phục chủ đầu tư về công trình mạnh hơn nhiều so với một tấm đơn lẻ.

Cách dùng

1. Tạo Corona Sun. Đặt nó ở đâu trong không gian không quan trọng bằng hướng chiếu — Corona Sun chiếu theo hướng, không theo khoảng cách. Kéo nó ra xa cũng không làm cảnh tối đi.
2. Cắm Corona Sky vào khe môi trường. Nếu chưa làm bước này thì cảnh chỉ có nắng trực tiếp, còn vùng bóng râm sẽ đen kịt vì không có ánh sáng bầu trời.
3. Chọn giờ nắng bằng cách xoay mặt trời. Vừa xoay vừa xem trong chế độ render tương tác. Nhìn hai thứ: bóng đổ có tách được khối không, và mặt đứng chính có mảng sáng mảng tối không.
4. Chỉnh kích thước mặt trời cho bóng đúng độ mềm. So với ảnh chụp thật cùng loại thời tiết. Bóng quá sắc thì tăng kích thước, bóng nhoè quá thì giảm.
5. Cân cường độ mặt trời với cường độ bầu trời. Muốn cảnh gay gắt kiểu trưa hè thì mặt trời trội hơn; muốn cảnh dịu kiểu trời mây thì tăng phần bầu trời và giảm mặt trời.
6. Gán mỗi nguồn sáng vào một nhóm LightMix. Làm ngay từ đầu, đừng để tới lúc render xong mới tiếc. Mặt trời một nhóm, bầu trời một nhóm, đèn nhân tạo các nhóm riêng.
7. Chỉnh phơi sáng ở khâu cuối trong VFB. Đừng dùng cường độ mặt trời để chỉnh độ sáng tổng thể của ảnh — đó là việc của tone mapping. Cường độ mặt trời dùng để chỉnh tương quan giữa nắng và bóng râm.

Mẹo và lưu ý

• Đừng để hai nguồn nắng cùng lúc. Nếu môi trường đang là một tấm HDRI có mặt trời rõ mà anh em còn thêm Corona Sun, cảnh sẽ có hai bóng đổ đi hai hướng. Xem cách phối hợp ở HDRI — chiếu sáng cảnh bằng ảnh môi trường.
• Hướng nắng phải khớp với ảnh nền bầu trời. Nếu ghi đè nền bằng ảnh chụp thật, mây trong ảnh đó phải sáng ở đúng phía mặt trời của cảnh. Sai chỗ này thì ảnh trông giả mà người xem không chỉ ra được vì sao.
• Cảnh nội thất thường không cần mặt trời chiếu thẳng vào ống kính. Nắng lọt qua cửa sổ ở góc xiên sẽ đẹp hơn nắng chiếu thẳng, vốn dễ làm cháy cả mảng tường.
• Ánh sáng bầu trời là thứ cứu vùng bóng râm. Nếu bóng đổ trong ảnh của anh em đen kịt không có chi tiết, gần như chắc chắn là quên cắm Corona Sky vào môi trường.
• Xoay mặt trời trong chế độ render tương tác thay vì render đi render lại. Toàn bộ quá trình chọn giờ nắng nên mất vài phút chứ không phải vài tiếng.

Dùng kèm hoặc thay thế

• Khai báo môi trường và bầu trời: Thiết lập môi trường và bầu trời trong Corona
• Dùng HDRI thay cho bầu trời tính theo thuật toán: HDRI — chiếu sáng cảnh bằng ảnh môi trường
• Thêm đèn nhân tạo cho cảnh nội thất: Ánh sáng nhân tạo: CoronaLight và đèn IES cho nội thất
• Cảnh ngược sáng qua cửa kính lớn: Render ngược sáng — cảnh khó nhất của ảnh nội thất
• Đổi phương án ánh sáng sau khi render: Dùng LightMix để không phải render lại khi đổi ánh sáng

Video tham khảo (YouTube)

• Sun and Sky with Chaos Corona for 3ds Max (Chaos Corona)
• Corona for 3ds Max | Understanding Corona Sun and Sky | Tutorial #111 (MographPlus)
• A Complete Guide On How To Do Exterior Lighting With Corona Renderer For 3ds Max 2020 | Lightmixer (HM STUDIO)
• Exterior Render tutorial I 3Dmax + Corona Render I CORONA SUN & SKY (AFSHIN HONARPISHEH)
• Corona Exterior Lighting (3DRedBox)

Tài liệu tham khảo

• Corona Sun — tài liệu chính chủ — đầy đủ thông số của mặt trời, gồm kích thước và cường độ.
• How to add daylight to my scene in Corona for 3ds Max? — quy trình dựng ánh sáng ban ngày từ đầu.
• How to set up multiple suns / environments in Corona for 3ds Max? — nhiều mặt trời trong một cảnh và cách kết hợp với LightMix.
• Corona Sky Map — bầu trời liên kết với mặt trời, kèm thông số mây.
• What kind of lights are available in Corona for 3ds Max? — bảng so sánh tất cả các loại nguồn sáng của Corona.