Nhận file khảo sát khu đất, mở ra thấy một mớ đường đồng mức 2D nằm bẹp trên mặt phẳng. Việc đầu tiên phải làm là biến chúng thành mặt đất 3D để còn đặt công trình, cắt taluy, tính cao độ sân. Rất nhiều anh em lúc này đi tìm plugin, trong khi SketchUp đã có sẵn đúng bộ công cụ cho việc đó từ rất lâu — chỉ là nó bị tắt mặc định nên ít người biết.

Sandbox là gì và bật ở đâu

Sandbox không phải plugin bên thứ ba. Nó là bộ công cụ đi kèm SketchUp, cài sẵn cùng phần mềm, chỉ cần bật lên. Không phải tải, không phải mua, không phải lo xung đột phiên bản.

Bật theo hai bước:

1. Window > Extension Manager — tìm dòng Sandbox Tools, gạt sang trạng thái bật.
2. View > Toolbars — tick Sandbox để hiện thanh công cụ.

Sandbox làm việc trên TIN (Triangulated Irregular Network) — mặt đất được biểu diễn bằng một lưới toàn mặt tam giác. Toàn bộ lưới đó nằm trong một group, và các cạnh của lưới thường được ẩn đi. Muốn nhìn thấy lưới để thao tác, bật View > Hidden Geometry. Đây là điều gây bối rối nhất cho người mới: công cụ chạy đúng nhưng không thấy gì đang xảy ra, chỉ vì hidden geometry đang tắt.

Bảy công cụ và dùng cái nào cho việc gì

Hai công cụ hay bị bỏ quên nhất là Stamp và Drape, trong khi với KTS đó lại là hai công cụ giá trị nhất — chúng giải quyết đúng chỗ giao nhau giữa công trình và mặt đất.

Ứng dụng trong kiến trúc và thiết kế

• Dựng địa hình khu đất dốc từ hồ sơ khảo sát — nhập đường đồng mức từ CAD, nâng từng đường lên đúng cao độ, chọn hết rồi chạy From Contours. Từ mặt đất này mới tính được khối tích đào đắp, hướng thoát nước, và cốt nền hợp lý cho tầng trệt.
• Đặt công trình lên đất dốc, cắt taluy — vẽ mặt bằng bao công trình (kèm khoảng lùi sân), đặt ở cao độ nền thiết kế, dùng Stamp ép xuống. Sandbox tạo luôn nền phẳng và mái dốc chuyển tiếp quanh nền — chính là hình dạng taluy sơ bộ để đánh giá phương án.
• Đường dạo và ranh giới đi theo địa hình — vẽ tuyến đường dạo, ranh lô, mép bồn cây ở dạng 2D phía trên, rồi Drape xuống. Nét in đúng theo mặt đất gồ ghề, sau đó tô vật liệu hoặc đùn thành lối đi. Vẽ tay trực tiếp trên mặt dốc gần như không thể chính xác.
• Bậc cấp và sân theo cao độ — sau khi Stamp ra các nền phẳng ở những cao độ khác nhau, phần chênh giữa chúng chính là chỗ đặt bậc cấp, bậc tam cấp, tường chắn đất. Làm ngược lại (dựng bậc trước, ghép đất sau) thường sai cốt.
• Bối cảnh và tiểu cảnh sân vườn — dùng From Scratch rồi Smoove để nặn gò cỏ, mô đất che tầm nhìn, hố cảnh quan trong phối cảnh, khi chưa cần độ chính xác trắc địa.

Cách dùng: từ đường đồng mức ra mặt đất

1. Nhập file CAD chứa đường đồng mức. Kiểm tra đơn vị nhập cho đúng (mm hay m) trước khi làm bất cứ việc gì khác.
2. Đưa từng đường đồng mức lên đúng cao độ của nó. Đây là bước tốn công nhất và cũng là bước quyết định — sai một đường là địa hình méo.
3. Chọn toàn bộ các đường đồng mức, bấm From Contours. SketchUp sinh ra một group chứa lưới tam giác.
4. Bật View > Hidden Geometry để kiểm tra lưới. Chỗ nào tam giác vặn vẹo, dùng Flip Edge sửa.
5. Vẽ mặt bằng bao công trình, đặt đúng cao độ nền thiết kế, chọn mặt đó rồi bấm Stamp, chỉ định độ rộng vùng chuyển tiếp và click xuống địa hình.
6. Vẽ các tuyến đường dạo ở phía trên địa hình, chọn chúng, bấm Drape, rồi click vào mặt địa hình để in nét xuống.
7. Gán địa hình vào một tag riêng để tắt/bật khi dựng kiến trúc.

Mẹo và lưu ý

• Đường đồng mức phải sạch trước khi From Contours. Nét hở, nét chồng, nét nằm sai cao độ đều làm lưới rách hoặc dựng ra hình quái dị. Dọn nét ở bước CAD, đừng sửa sau.
• Số mặt tăng theo bình phương độ chi tiết. Một địa hình dày đặc có thể nặng hơn cả toà nhà. Dùng Add Detail đúng chỗ cần thay vì chia mịn toàn bộ.
• Stamp cần mặt phẳng kín, không phải một mớ đường. Nếu không ra mặt, xem bài Make Face để vá.
• Luôn giữ địa hình trong group riêng. Làm việc ngoài group rất dễ dính hình học công trình vào lưới đất, sau đó không tách ra được.
• Sandbox mạnh ở dựng nền và giao cắt, nhưng yếu ở tạo cảm giác tự nhiên. Muốn mặt đất bớt "máy" thì nặn thêm bằng công cụ điêu khắc hoặc làm gồ ghề ngẫu nhiên.

Dùng kèm hoặc thay thế

• Đường bao không tự tạo thành mặt để Stamp: Make Face — tự động vá mặt từ đường bao
• Chỉ có điểm cao độ rời rạc thay vì đường đồng mức: Make Point & Drop Point — dựng địa hình từ điểm cao độ
• Nặn mặt đất mềm mại hơn sau khi có lưới: Artisan — điêu khắc địa hình và mặt hữu cơ
• Lấy địa hình thật từ bản đồ thay vì dựng tay: Geo Location & PlaceMaker — lấy địa hình, nhà, đường từ bản đồ

Video tham khảo (YouTube)

• Bài 9 - Hướng dẫn sử dụng công cụ vẽ địa hình Sandbox Tool trong Sketchup | Tiến Đạt (Tiến Đạt Net)
• How To Use SandBox Tools in SketchUp (TutorialsUp)
• The ULTIMATE GUIDE to Sandbox Tools in SketchUp! (TheSketchUpEssentials)
• Using CONTOURS to Create Surfaces in SketchUp with Sandbox Tools! (TheSketchUpEssentials)
• How to Use the SketchUp DRAPE AND STAMP TOOLS! (Sandbox Tools Tutorial) (TheSketchUpEssentials)

Tài liệu tham khảo

• Geolocation and Terrain — SketchUp Help — tài liệu chính chủ về dựng địa hình và hình khối bo cong.
• Site Context and Terrain — SketchUp Help — tổng quan các cách đưa bối cảnh khu đất vào mô hình.
• SketchUcation — diễn đàn lâu đời, nhiều thảo luận kỹ thuật về TIN và lưới địa hình.