File SKP 480 MB, mở mất bốn phút, xoay khung nhìn thì giật, lưu một lần đi pha xong ly cà phê. Mở Statistics ra xem thì số mặt chỉ khoảng vài trăm nghìn — không đủ nặng để giải thích. Thủ phạm gần như luôn là cùng một thứ: hàng trăm tấm ảnh texture độ phân giải thừa đang nằm nhúng trong file. Đây là bài đáng bỏ công đọc kỹ nhất chuyên mục, vì nó trả lại cho bạn thời gian mỗi ngày.

Vì sao file SKP phình to

Khi bạn gán một ảnh làm texture, SketchUp lưu bản sao của ảnh đó vào bên trong file SKP. Không phải đường dẫn tới ảnh — mà chính ảnh, nguyên độ phân giải gốc.

Hệ quả rất trực tiếp: tải một cái ghế từ thư viện, model chỉ vài nghìn mặt nhưng mang theo bốn tấm map 4096×4096 cho nệm, gỗ, kim loại và chỉ may. Nhân với sáu mươi món nội thất, cộng với cây cối, xe cộ, người — file phình lên hàng trăm megabyte mà số mặt vẫn khiêm tốn.

Điều đau nhất: độ phân giải đó gần như không đem lại gì cho ảnh cuối. Một tấm map 4K trên cái tay nắm cửa chiếm 40 pixel trong ảnh render là 16 triệu điểm ảnh được nạp vào bộ nhớ để hiển thị 40 điểm. Toàn bộ phần dư đó chỉ làm chậm máy.

Ứng dụng trong kiến trúc và thiết kế

Trước khi bàn giao file cho khâu render. Đây là đầu việc bắt buộc trong quy trình của Lotuz. File giao đi phải đã purge, đã hạ map, đã gộp vật liệu trùng. Người dựng ảnh nhận file nhẹ thì mở nhanh, thử camera nhanh, và số vòng sửa giảm hẳn.

File phối cảnh nội thất nhiều đồ. Nội thất là nơi map thừa tích tụ nhanh nhất vì mỗi món đồ tải về mang theo bộ map riêng. Một lần chạy hạ map hàng loạt thường cắt được quá nửa dung lượng file.

Model tổng thể quy hoạch. Ở tỷ lệ quy hoạch, không viên gạch nào đọc được trên ảnh cuối. Map 512 px là quá đủ cho toàn bộ khối công trình; giữ map 4K ở đây là lãng phí thuần tuý.

File dùng chung trên ổ mạng. File nhẹ đồng nghĩa mở nhanh qua mạng LAN, sao lưu nhanh, đồng bộ nhanh. Với văn phòng nhiều người mở cùng một hồ sơ, đây là khác biệt cảm nhận được hằng ngày.

Chuẩn bị model để xuất sang engine ngoài. VRAM của card đồ hoạ là hữu hạn. Một cảnh vượt VRAM sẽ rơi xuống chạy bằng RAM hệ thống và chậm đi nhiều lần — hạ map là cách rẻ nhất để nằm trong ngưỡng an toàn.

Kiểm tra: file đang nặng vì cái gì

1. So kích thước file với số lượng đối tượng. Mở Window → Model Info → Statistics. Nếu số mặt khiêm tốn mà file vẫn trăm megabyte, nguyên nhân nằm ở texture.
2. Chạy Purge trước. Vẫn trong Statistics, bấm Purge Unused. Riêng bước này thường cắt được một phần đáng kể vì mỗi lần import kéo theo cả bộ vật liệu không dùng.
3. Xem danh sách map theo độ phân giải. Dùng extension Material Resizer: nó liệt kê mọi vật liệu trong mô hình kèm kích thước pixel của map, sắp xếp được theo độ lớn. Đây là lúc bạn nhìn thấy mười lăm tấm 4096×4096 mà mình không hề biết là có.

Thông tin plugin

Cách dùng — hạ độ phân giải hàng loạt

1. Lưu một bản sao file trước. Hạ độ phân giải là thao tác phá huỷ; ảnh gốc trong file không lấy lại được.
2. Chạy Purge Unused trước khi hạ — không tội gì xử lý những map sắp bị xoá.
3. Mở Material Resizer, xem danh sách vật liệu sắp theo kích thước pixel giảm dần.
4. Đặt ngưỡng: mọi map lớn hơn ngưỡng sẽ bị hạ xuống ngưỡng đó. Bắt đầu ở mức an toàn (1024 px) cho lần chạy đầu.
5. Chạy, rồi lưu file với tên mới và so dung lượng trước/sau.
6. Mở lại vài góc nhìn quan trọng ở khoảng cách xem thật, kiểm tra sàn và mảng ốp gần camera. Nếu vẫn nét thì hạ tiếp một nấc cho các vật liệu ở xa.
7. Với vài vật liệu chủ đạo nằm sát camera, hạ có chọn lọc thay vì hạ đồng loạt.

Mức phân giải đủ dùng — điểm khởi đầu của Lotuz

Bảng dưới là mức Lotuz dùng làm điểm xuất phát, không phải quy chuẩn của hãng. Cứ hạ tới khi nhìn thấy khác biệt trên ảnh render ở khoảng cách xem thật, rồi lùi lại một nấc.

Quy tắc nhẩm: map chỉ cần đủ để một điểm ảnh trên ảnh render tương ứng khoảng một điểm ảnh trên map ở khoảng cách xem. Mọi thứ nhiều hơn thế là bộ nhớ vứt đi.

Ảnh hưởng tới thời gian render

• Thời gian mở và lưu file giảm gần như tỷ lệ thuận với dung lượng — đây là phần cảm nhận rõ nhất.
• Độ mượt khi xoay khung nhìn phụ thuộc lượng texture nạp lên card đồ hoạ. Vượt VRAM là lúc máy bắt đầu giật.
• Bước nạp cảnh của engine render ngắn lại rõ rệt; với engine thời gian thực như Enscape, đây là khác biệt giữa chờ vài giây và chờ vài phút mỗi lần mở.
• Thời gian tính toán từng khung hình phụ thuộc chủ yếu vào ánh sáng và số mẫu, nên hạ map không làm phép màu ở đây — nhưng nó gỡ nút thắt bộ nhớ, và cảnh vốn không render nổi thì render được.

Mẹo và lưu ý

• Lưu bản gốc trước mỗi lần hạ. Không có nút hoàn tác cho việc này sau khi file đã lưu và đóng.
• Giữ kho ảnh gốc độ phân giải cao nằm ngoài file (SK Material Browser — duyệt thư viện vật liệu ngoài file). Trong SKP là bản đã hạ; trong kho là bản gốc để dùng lại.
• Purge sau mỗi lần import, đừng để dồn tới cuối dự án.
• Vật liệu trùng cũng là dung lượng. Năm biến thể gỗ giống nhau là năm tấm ảnh — gộp lại bằng s4u Material — quản lý và gán vật liệu theo mặt.
• Ảnh chèn dạng Image entity cũng nhúng nguyên gốc, không chỉ texture của vật liệu. Ảnh nền tham chiếu quên xoá là thủ phạm hay bị bỏ sót.
• Texture không phải nguyên nhân duy nhất. Hình học thừa, component lồng sâu, tag rác cũng làm file nặng — xem CleanUp³ và bộ dọn dẹp — làm nhẹ file SketchUp phình to.

Dùng kèm hoặc thay thế

• Dọn dẹp toàn diện, không chỉ texture: CleanUp³ và bộ dọn dẹp — làm nhẹ file SketchUp phình to
• Giữ kho ảnh gốc ngoài file SKP: SK Material Browser — duyệt thư viện vật liệu ngoài file
• Gộp bớt số lượng vật liệu: Combine Textures & Offset Multiple Edges
• Nhập model nặng mà không treo máy: Skimp — nhập model nặng vào SketchUp mà không treo máy

Video tham khảo (YouTube)

• Material Resizer for SketchUp (TheSketchUpEssentials)
• Extension Inspection: Material Resizer (Trimble SketchUp)
• The BEST Ways to Resize Textures in SketchUp (TheSketchUpEssentials)
• 6 Tips for REDUCING MODEL FILE SIZE in SketchUp (TheSketchUpEssentials)
• Purge Unused to Speed up your SketchUp Models (Trimble SketchUp)

Tài liệu tham khảo

• Editing Materials — cách SketchUp lưu ảnh texture trong vật liệu
• Adding Colors and Textures with Materials — tổng quan vật liệu và bộ sưu tập
• Importing and Exporting Image Files — ảnh chèn dạng Image entity, nguồn dung lượng hay bị quên
• SketchUp Community Forums — nơi hỏi khi file nặng bất thường mà không rõ nguyên nhân