Mô hình dựng xong, hình khối đúng, tỷ lệ chuẩn, nhưng đưa vào render thì nhìn như đồ hoạ game đời đầu. Chín trên mười lần vấn đề không nằm ở engine render mà nằm ở tầng vật liệu: gạch bị kéo giãn sai kích thước viên, gỗ sàn chạy vân sai hướng, cả mảng tường lặp đúng một ô ảnh nhìn thấy rõ nhịp, và một nửa số mặt đang quay lưng ra ngoài. Đây là bài mở đầu của chuyên mục Vật liệu & Texture — nói về quy trình tổng thể trước, rồi mới tới từng công cụ.

Vật liệu trong SketchUp thực chất là gì

Một material trong SketchUp gồm hai phần: một màu nền, và (tuỳ chọn) một ảnh texture được lát lặp lên mặt. Khi có ảnh, SketchUp lưu bản sao của file ảnh đó nhúng thẳng vào file SKP — đây là lý do file phình to, và là gốc rễ của bài Tối ưu kích thước texture — cách file SKP nhẹ đi nhiều lần.

Ảnh texture được lát theo một ô chữ nhật có kích thước thật do bạn đặt (ví dụ 0.3 m × 0.6 m). Toàn bộ khái niệm "tỷ lệ vật liệu" nằm ở hai con số đó. Ngoài ra mỗi mặt (face) trong SketchUp có hai phía: mặt trước và mặt sau, gán được hai vật liệu khác nhau. Đây là nguồn của rất nhiều lỗi render — xem Tự động lật mặt ngược — sửa lỗi mặt trái trước khi render.

Từ SketchUp 2025 trở đi bảng Materials còn có thêm các ô cho vật liệu photoreal: Metalness, Roughness, Normal, Ambient Occlusion. Chúng chỉ có tác dụng khi engine render đọc được, còn khung nhìn SketchUp vẫn hiển thị ảnh màu như cũ.

Ứng dụng trong kiến trúc và thiết kế

Giai đoạn phương án. Ở bước này vật liệu chỉ cần đúng tông và đúng tỷ lệ đọc được: mảng đặc, mảng kính, mảng gỗ. Đừng đổ texture 4K cho một khối còn đang sửa hình. Dùng bộ vật liệu màu phẳng có quy ước tên rõ ràng, đổi sang map thật khi phương án chốt.

Triển khai mặt đứng. Ốp gạch, đá, tấm nhôm — bắt buộc đặt kích thước ô texture bằng kích thước thật của viên/tấm. Một mặt đứng ốp gạch 300×600 mà texture đặt sai còn 1×1 m sẽ làm sai toàn bộ cảm nhận tỷ lệ công trình, và người xem có kinh nghiệm nhận ra ngay.

Nội thất và sàn gỗ. Vân gỗ phải chạy đúng hướng theo phương lát sàn, đổi hướng ở ngưỡng cửa, và không được lặp thấy rõ trên hành lang dài. Đây là chỗ dùng công cụ xoay map (s4u Paint Pro — đổ vật liệu theo lớp, theo mặt) và phá lặp (Eneroth Randomize Materials — phá đều màu gạch, gỗ, đá).

Làm bộ vật liệu chuẩn cho hồ sơ. Văn phòng nên có một thư viện vật liệu dùng chung, đặt tên theo quy ước, nằm ngoài file SKP để mọi người cùng gọi. Thư viện ngoài file là việc của SK Material Browser — duyệt thư viện vật liệu ngoài file, còn quy ước tên để render đọc được là việc của Vật liệu Enscape nhanh bằng quy ước tên vật liệu.

Bàn giao cho khâu render. Trước khi đưa file cho người dựng ảnh: purge vật liệu thừa, hạ độ phân giải map về mức đủ dùng, lật hết mặt ngược, gộp các vật liệu trùng. Một file bàn giao sạch tiết kiệm cho người render nhiều giờ, và cho bạn nhiều vòng sửa.

Quy trình chuẩn — làm theo thứ tự này

1. Dựng hình xong phần khối, chưa đổ vật liệu thật. Kiểm tra mặt trước/mặt sau bằng style Monochrome.
2. Nạp bộ vật liệu nền từ thư viện văn phòng, đặt tên theo quy ước.
3. Đặt kích thước ô texture theo kích thước thật của viên gạch, tấm ốp, thanh gỗ.
4. Chỉnh vị trí map trên các mặt quan trọng: mặt đứng chính, sàn, trần.
5. Phá nhịp lặp ở những mảng lớn liên tục.
6. Dọn dẹp: purge, gộp map, hạ độ phân giải, lật mặt ngược.
7. Bàn giao sang Enscape hoặc engine khác.

Cần việc này thì dùng gì

Mẹo và lưu ý

• Đặt tên vật liệu ngay từ đầu. KINH-TRONG-8mm đọc được, material12 thì không. Tên là thứ đi theo file suốt vòng đời hồ sơ.
• Đừng gán vật liệu lên group/component nếu muốn kiểm soát chặt. Vật liệu gán ở cấp group sẽ "chảy" xuống mọi mặt còn để mặc định bên trong — tiện lúc dựng, phiền lúc sửa.
• Purge sau mỗi lần import. Mỗi file cây, nội thất, xe cộ kéo vào là kéo theo cả bộ vật liệu của nó.
• Không để map 4K cho vật liệu chỉ chiếm 200 pixel trên ảnh render. Chi tiết ở bài tối ưu.

Dùng kèm hoặc thay thế

• Chưa nắm bảng Materials thì đọc trước: Texture trong SketchUp: nạp, sửa và lưu vật liệu
• Tổ chức mô hình bằng tag trước khi đổ vật liệu: Tag (Layer) trong SketchUp: tổ chức mô hình kiến trúc
• Làm nhẹ file toàn diện, không chỉ texture: CleanUp³ và bộ dọn dẹp — làm nhẹ file SketchUp phình to
• Đưa vật liệu sang khâu render: Render với Enscape — quy trình từ mô hình tới ảnh

Video tham khảo (YouTube)

• The ULTIMATE GUIDE to Materials and Textures in SketchUp! (Everything you need to know) (TheSketchUpEssentials)
• The ULTIMATE GUIDE to Material and Texture Extensions for SketchUp! (TheSketchUpEssentials)
• My 10 BEST TIPS for Working With MATERIALS in SketchUp! (TheSketchUpEssentials)
• 10 Tips for Materials/Textures in SketchUp (MasterSketchUp)
• 8 BEST TIPS for Editing Materials in SketchUp (TheSketchUpEssentials)

Tài liệu tham khảo

• Adding Colors and Textures with Materials — trang tổng quan về vật liệu trong tài liệu chính thức của SketchUp
• Editing Materials — mô tả từng ô trong tab Edit của bảng Materials
• Positioning Textures — công cụ đặt vị trí map và bốn chốt ghim
• SketchUp Community Forums — diễn đàn chính thức, nơi hỏi các ca vật liệu khó