Người quen AutoCAD sang SketchUp gần như luôn mắc cùng một lỗi: gán layer cho từng đường, từng mặt, đúng như thói quen bên CAD. Vài hôm sau mô hình bắt đầu có chuyện — xoá một cạnh thì mặt bên cạnh biến mất, ẩn một layer thì hình học chỗ khác thủng lỗ. Nguyên nhân là Tag trong SketchUp không phải Layer trong CAD. Nó chỉ điều khiển ẩn hiện, không tách hình học. Việc tách hình học là của Group và Component.

Bài này giải quyết việc gì

Từ phiên bản 2020, Trimble đổi tên Layer thành Tag chính vì hiểu nhầm ở trên. Tag là một nhãn dán lên đối tượng để bật tắt hiển thị theo nhóm. Hai mặt nằm sát nhau, dù mang hai tag khác nhau, vẫn dính vào nhau như thường. Ẩn một tag chỉ làm đối tượng biến mất khỏi màn hình, hình học vẫn nguyên trong file.

Từ đó ra quy tắc vàng: mọi hình học thô (cạnh, mặt) phải nằm ở tag mặc định Untagged. Chỉ gán tag cho group và component. Làm đúng quy tắc này thì mô hình sạch, ẩn hiện mượt, và file mở ở máy khác không vỡ.

Bảng Tags nằm trong tray. Từ SketchUp 2021 có thêm Tag Folder để gom tag thành cây thư mục — rất hợp với hồ sơ kiến trúc có nhiều bộ môn. Trạng thái ẩn hiện của tag được Scene ghi nhớ, đây là cơ chế cho phép một file duy nhất xuất ra nhiều bản vẽ khác nhau.

Ứng dụng trong kiến trúc và thiết kế

• Cắt lớp theo tầng — mỗi tầng một tag (KT-Tang-01, KT-Tang-02, KT-Mai). Muốn xem mặt bằng tầng hai thì tắt tag tầng trên. Đây là thao tác dùng nhiều nhất khi ngồi với khách để giải thích phương án.
• Một file, nhiều bản vẽ — bộ tag cho tường, cửa, nội thất, cảnh quan, ghi chú. Mỗi tổ hợp ẩn hiện lưu thành một Scene: Scene "Mat bang co so" tắt nội thất, Scene "Mat bang bo tri" bật hết. Xuất hồ sơ chỉ việc chuyển Scene, không phải sửa mô hình.
• Gom theo bộ môn bằng Tag Folder — folder KIEN-TRUC, KET-CAU, MEP, CANH-QUAN, THAM-KHAO. Tắt cả folder một nhát khi cần soi riêng phần kết cấu. Rất hiệu quả khi bạn nhập mô hình của bên tư vấn khác vào chung file.
• Nhập bản vẽ CAD — mỗi layer trong file DWG vào SketchUp thành một tag. File CAD bẩn sẽ đẻ ra vài chục tag rác ngay lập tức. Đặt cả cụm CAD nhập vào trong một group, gán tag THAM-KHAO-CAD, rồi gộp hoặc xoá đám tag thừa.
• Tăng tốc khi mô hình nặng — tắt tag nội thất và cảnh quan khi đang dựng khối kiến trúc. SketchUp không vẽ những gì bị ẩn, khung nhìn nhẹ hẳn khi xoay.
• Kiểm soát bàn giao — trước khi gửi file, bật hết tag và soi xem có gì nằm nhầm chỗ. Đối tượng bị bỏ quên trong tag đã tắt là nguyên nhân kinh điển của "bên render bảo thiếu mất cái cầu thang".

Cách dùng

1. Mở bảng Tags: Window > Default Tray > Tags (bộ Lotuz gán Alt + L hoặc NumPad /).
2. Bấm dấu + để thêm tag, đặt tên theo quy ước của studio. Đặt tên có tiền tố bộ môn để tự sắp xếp đúng thứ tự.
3. Tạo Tag Folder bằng nút folder, kéo thả tag vào folder.
4. Gán tag: chọn group hoặc component, mở Entity Info, chọn tag trong ô Tag. Không gán tag cho cạnh và mặt rời.
5. Ẩn hiện: bấm vào ô con mắt trước tên tag. Ẩn folder là ẩn toàn bộ tag bên trong.
6. Lưu vào Scene: chỉnh xong trạng thái ẩn hiện, mở bảng Scenes, bấm + để tạo Scene mới. Scene ghi lại cả góc nhìn lẫn trạng thái tag.
7. Kiểm tra mô hình sạch: trong bảng Tags bấm Details, chọn Select All Tags rồi xoá tag không dùng. Hoặc chuột phải một tag, chọn Select Entities để xem tag đó đang chứa gì.
8. Đặt tag hiện hành luôn là Untagged (chấm tròn ở cột đầu). Nếu để tag khác làm hiện hành, mọi hình học mới vẽ sẽ dính tag đó — đây chính là cách mô hình bị bẩn.

Mẹo và lưu ý

• Không bao giờ gán tag cho cạnh và mặt. Nếu lỡ làm, chọn toàn bộ mô hình rồi dùng extension gán lại về Untagged cho hình học thô.
• Đừng dùng tag để thay group. Hai bức tường cùng tag mà không group vẫn dính vào nhau và cắt nhau.
• Quy ước tên nên thống nhất cả studio, ví dụ KT-, KC-, ME-, CQ-, TK-. Sau này gộp mô hình nhiều người mới không loạn.
• Tag đã tắt vẫn được tính khi lưu file và khi Purge chạy. Muốn nhẹ file thật thì phải xoá đối tượng, không phải ẩn nó.
• Sau khi nhập nhiều file ngoài, danh sách tag thường trùng lặp kiểu Layer0, A-WALL, A-WALL-1. Gộp lại bằng extension chuyên trách thay vì sửa tay từng đối tượng.

Dùng kèm hoặc thay thế

• Group và component là lớp tổ chức đi kèm với tag: Group và Component: khác nhau ở đâu, khi nào dùng cái nào
• Gộp các tag trùng sau khi nhập file ngoài: Eneroth Merge Layers — gộp tag trùng sau khi nhập file
• Bảng Tags nằm ở đâu trong giao diện: Giao diện SketchUp: thanh công cụ, Tray và khung nhìn
• Dọn tag rác và làm nhẹ file: CleanUp³ và bộ dọn dẹp — làm nhẹ file SketchUp phình to

Video tham khảo (YouTube)

• SketchUp Training Series: Layers (Trimble SketchUp)
• Groups, Tags, or Scenes? - Skill Builder (Trimble SketchUp)
• Sketchup Pro 2021: Using Tags (Augustus Wendell)
• SketchUp Pro 2020 - Tags and Outliner (CADELIT Sverige AB)
• Sketchup - Tags (Irene's Digital Design)

Tài liệu tham khảo

• Controlling Visibility with Tags — cách tag hoạt động, Tag Folder, quy tắc gán tag.
• SketchUp Help Center — Layers — bài gốc về hệ thống Layer trước khi đổi tên thành Tag.
• Organizing a Model — phối hợp Tag, Group, Component và Outliner.
• Minimize Tag Usage — vì sao nên hạn chế số lượng tag trong model chia sẻ.
• Creating Scenes — lưu trạng thái tag vào Scene để xuất hồ sơ.