Chung cư ba mươi căn, mỗi căn một bộ cửa giống hệt. Chủ đầu tư đổi chiều cao cửa từ 2200 lên 2400. Nếu bộ cửa đó là group, bạn ngồi sửa chín mươi cánh. Nếu là component, bạn sửa một cánh và chín mươi cánh còn lại tự đổi theo. Khác biệt giữa hai kiểu đóng gói này nhỏ đến mức người mới thường bỏ qua, nhưng nó quyết định file của bạn nặng bao nhiêu và một yêu cầu sửa của khách tốn ba phút hay ba tiếng.

Bài này giải quyết việc gì

SketchUp có hai cách gói hình học rời thành một đối tượng. Group là một bọc bảo vệ: hình học bên trong không dính vào hình học bên ngoài, chọn một cái là chọn cả cụm. Component cũng làm đúng thế, nhưng thêm một tầng nữa — nó tách thành definition (bản gốc, lưu một lần trong file) và instance (các bản thể đặt rải rác trong mô hình). Sửa definition là mọi instance đổi theo.

Hệ quả về dung lượng rất rõ. Một cái ghế 40.000 mặt đặt hai mươi chỗ: dạng component, file lưu hình học một lần cộng hai mươi ma trận vị trí. Cùng nội dung đó dạng group riêng lẻ, file lưu hai mươi lần. Đây là nguyên nhân phổ biến nhất của file SketchUp phình lên vài trăm megabyte.

Component còn có mấy khả năng group không có: đặt trục riêng cho đối tượng, Glue to để dán vào mặt tường hay mặt sàn, Cut opening để tự đục lỗ khi đặt lên tường, Always face camera cho cây và người 2D. Có bảng Components để quản lý, có thể lưu ra file .skp riêng để dùng lại ở dự án khác.

Một chi tiết ít người biết: bên trong SketchUp, group thực chất cũng là một component không tên. Copy một group thì bản copy vẫn dùng chung definition với bản gốc — cho tới khi bạn vào sửa một trong hai, lúc đó SketchUp tự tách definition ra. Nên group không "nặng" ngay, nó chỉ nặng khi bạn sửa.

Ứng dụng trong kiến trúc và thiết kế

• Cửa đi, cửa sổ, lan can lặp lại — luôn là component. Khách đổi kích thước bản vẽ ở giai đoạn thiết kế cơ sở là chuyện thường; sửa một instance là cả công trình cập nhật. Bật Cut opening cho khuôn cửa để đặt lên tường là tự có lỗ, khỏi Push/Pull tay từng ô.
• Nội thất và cây cối — bộ bàn ăn, ghế, đèn, cây xanh đều là component. Đây là chỗ ăn dung lượng nhiều nhất trong file phối cảnh. Nhập model từ 3D Warehouse về, kiểm tra ngay xem nó là component hay group; nếu là group thì chuyển sang component trước khi nhân bản.
• Khối tường và sàn từng tầng — dùng group. Mỗi tầng có mặt bằng khác nhau, không có gì để chia sẻ, và group giữ ranh giới hình học sạch giữa các tầng.
• Thống kê khối lượng sơ bộ — đặt tên component theo quy ước (CUA-D1-800x2200, CS-S2-1200x1400) rồi đọc số lượng instance trong Model Info hoặc bảng Components. Có ngay bảng thống kê cửa mà không cần phần mềm BIM.
• Bàn giao cho khâu render — engine render nhận diện instance để tối ưu bộ nhớ. Một cảnh quan năm trăm cây dạng component render mượt; cũng năm trăm cây đó dạng group riêng lẻ đủ làm treo máy.
• Làm việc nhiều người trên một dự án — mỗi người phụ trách một component, lưu ra file .skp riêng, ai sửa phần nấy rồi tải lại vào mô hình chính. Group không làm được kiểu này.

Cách dùng

1. Tạo group: chọn hình học, chuột phải Make Group (bộ Lotuz gán Ctrl + R).
2. Tạo component: chọn hình học, chuột phải Make Component (G). Trong hộp thoại đặt tên có nghĩa, chỉnh Gluing to (None / Any / Horizontal / Vertical) và tích Cut opening nếu là cửa.
3. Vào sửa: double-click. Viền chấm quanh vùng đang sửa cho biết bạn đang ở trong. Nhấn Esc để ra.
4. Sửa riêng một instance: chuột phải Make Unique để tách nó khỏi definition chung, rồi mới sửa.
5. Đổi group thành component: chọn group, chuột phải Make Component. Đổi hàng loạt thì dùng extension chuyên trách.
6. Đặt lại trục cho component: vào trong, chuột phải Change Axes, click gốc mới. Trục này quyết định điểm bám khi bạn thả component vào mô hình.
7. Quản lý bằng Outliner: Window > Default Tray > Outliner. Đặt tên cho cả group lẫn component trong Entity Info để cây thư mục đọc được.

Mẹo và lưu ý

• Đóng gói ngay sau khi dựng xong một cụm. Để hình học rời lẫn vào nhau rồi mới gói là lúc cạnh đã dính chéo, tách ra rất mệt.
• Không Scale một instance component để đổi kích thước cửa. Scale làm méo texture và làm lệch tỷ lệ so với các instance khác. Vào trong sửa hình học, hoặc Make Unique rồi sửa.
• Component lồng component là bình thường và nên làm: bộ cửa gồm khuôn, cánh, tay nắm — mỗi thứ một component, gói lại thành component cửa. Nhưng đừng lồng quá bốn năm tầng, Outliner sẽ thành mê cung.
• Khi mở file người khác gửi mà thấy nặng bất thường, mở bảng Components xem có bao nhiêu definition trùng tên kiểu Ghe, Ghe#1, Ghe#2. Đó là dấu hiệu ai đó đã Make Unique vô tội vạ.
• Xoá instance khỏi mô hình không xoá definition khỏi file. Phải Purge mới thật sự nhẹ đi.

Dùng kèm hoặc thay thế

• Gán tag cho group và component để điều khiển ẩn hiện: Tag (Layer) trong SketchUp: tổ chức mô hình kiến trúc
• Lưu một component ra file .skp riêng: Tách một đối tượng ra file SKP riêng
• Chuyển hàng loạt group thành component: Convert Groups to Components — chuyển hàng loạt group thành component
• Thay thế hàng loạt component bằng model khác: Replace Object — thay thế component hàng loạt
• Dọn definition thừa để file nhẹ lại: CleanUp³ và bộ dọn dẹp — làm nhẹ file SketchUp phình to

Video tham khảo (YouTube)

• SketchUp Skill Builder: Groups vs Components (Trimble SketchUp)
• GROUPS VS COMPONENTS in SketchUp - When to Use Each! (TheSketchUpEssentials)
• SketchUp Groups vs Components — What’s the Difference? (The Daily 3D Print)
• Group vs Component in SketchUp | What’s the Difference & When to Use Each? (4Dimensions Infotech)
• Sketchup Tutorial Difference Between Group and Component | Group vs Component in Sketchup (Zoe Mia)

Tài liệu tham khảo

• Grouping Geometry — cách group hoạt động và ranh giới hình học.
• Components — definition, instance, các tuỳ chọn Gluing và Cut opening.
• Making Components — hộp thoại tạo component và ý nghĩa từng ô.
• Structuring Components — nguyên tắc lồng component cho model dùng lại được.
• Organizing a Model — kết hợp group, component, Outliner và Tag.