Mở D5 lần đầu, kéo chuột tới trước công trình, bấm render. Ảnh ra: công trình nhìn như bị kéo dãn hai bên, cột góc phình ra, mấy tầng trên chụm lại thành hình tháp, còn khoảng sân trước thì rộng mênh mông chiếm nửa khung. Model không sai. Cái sai nằm ở chỗ D5 mặc định để FOV 90°, và 90° trên hệ quy đổi phim 35mm chính là ống 18mm — một tiêu cự mà không nhiếp ảnh gia kiến trúc nào cầm ra công trường để chụp toàn cảnh.

Bài này nói về nhóm việc mà chúng tôi coi là quan trọng nhất trong cả chuyên mục: chọn tiêu cự và dựng bố cục. Đây là kiến thức nhiếp ảnh kiến trúc, chỉ mượn D5 làm công cụ.

Tính năng này giải quyết việc gì

Panel Camera nằm ở góc trên bên phải khung preview, gom bốn nhóm tham số.

Exposure chỉnh độ sáng tổng thể. Auto Exposure bật sẵn ở project mới, D5 tự đo độ sáng cảnh rồi đưa về mức trung bình. Giá trị này liên thông với ô Exposure trong panel Effect — Post-processing, sửa một bên là bên kia đổi theo.

FOV là góc nhìn, mặc định 90° và tính theo phương ngang. Có nút chuyển giữa FOV ngang và FOV dọc ngay bên phải: khoá phương nào thì khi đổi tỉ lệ khung, phương còn lại chạy tự do. Giảm FOV là zoom vào, tăng FOV là zoom ra.

Điểm mấu chốt nhiều anh em bỏ qua: ngay dưới ô FOV là ô tiêu cự, và tài liệu D5 nói rõ tiêu cự này quy đổi theo phim 35mm. Nghĩa là lấy tiêu cự trong EXIF của một tấm ảnh chụp thật gõ vào D5 sẽ ra đúng khung hình đó. Đây là cầu nối giữa nghề nhiếp ảnh và nghề diễn hoạ, biến việc chọn góc từ "kéo chuột tới khi thấy vừa mắt" thành một quyết định có căn cứ.

Camera Clipping Plane là mặt phẳng cắt gần, đặt vuông góc với hướng nhìn. Đặt khoảng cách xong thì mọi thứ nằm giữa camera và mặt phẳng đó biến mất.

Depth of Field làm nhoè trước và sau điểm lấy nét, dựa trên Focal Distance. Bật công tắc, bấm "Set Focus" rồi click vào vật cần nét, hoặc dùng "Follow Focus" để tự bám nét. Tham số "Blur" quyết định độ mạnh.

Ứng dụng trong kiến trúc và thiết kế

Phối cảnh ngoại thất công trình đứng độc lập — đây là chỗ ống rộng phá hoại nhiều nhất. Chúng tôi để tiêu cự 28-35mm, lùi camera ra xa và đặt cao ngang 1,6-1,7m. Ống 35mm cho FOV ngang khoảng 54°, gần với cách mắt người thật sự "đọc" một mặt đứng. Nếu khu đất chật không lùi ra được thì thà cắt bớt một cánh công trình còn hơn kéo về 18mm rồi để cả toà nhà bị dãn.

Nội thất căn hộ — không lùi được là chuyện đương nhiên, nên nội thất buộc phải dùng rộng. Nhưng đừng rộng hơn mức cần: 24mm cho phòng khách, 20mm cho phòng ngủ nhỏ hoặc phòng tắm. Ở 18mm thì cái ghế sofa đặt sát mép khung sẽ bị kéo dài ra như bị bóp méo, khách nhìn phát hiện ngay dù không gọi tên được lỗi.

Phối cảnh tổng thể khu quy hoạch nhìn từ trên cao — ngược lại, đây là chỗ nên dùng tiêu cự dài. 50-85mm nén không gian lại, các khối nhà xếp lớp lên nhau, mảng xanh trông dày hơn. Ảnh flycam thương mại mà anh em hay thấy đẹp phần lớn chụp ở dải tiêu cự này.

Ảnh cận cảnh vật liệu, góc sân, tiểu cảnh — 50mm kèm Depth of Field mức Blur khoảng 3-5. Đừng đẩy Blur lên 10 cho ảnh kiến trúc: nhoè quá là mất luôn thông tin vật liệu, mà đó chính là thứ khách trả tiền để xem.

Thông số chính

Bảng quy đổi tiêu cự sang FOV ngang, tính trên khổ phim 35mm (chiều ngang 36mm) — đúng hệ quy đổi mà D5 dùng.

Cách làm

1. Trước khi đặt góc, đổi FOV về 54-65° (tương đương 35-28mm). Đây là bước đầu tiên chúng tôi làm với mọi file mới nhận.
2. Bấm nút bên phải ô FOV nếu cần khoá theo phương dọc — hữu ích khi làm ảnh dọc cho mạng xã hội.

3. Đặt camera cao ngang tầm mắt người, khoảng 1,6-1,7m, trừ khi cố ý làm ảnh flycam.
4. Bật Two-point Perspective bằng phím F8. Đây là bước bắt buộc với mọi ảnh ngoại thất trong quy trình của chúng tôi — nó ép các đường đứng trong không gian song song với cạnh đứng của khung hình.

5. Nếu đang dựng lại một khung ảnh chụp thật, mở EXIF ảnh gốc lấy tiêu cự rồi gõ thẳng vào ô Focal Length của D5.

6. Chốt xong mới bật Depth of Field. Bật sớm chỉ làm preview chậm và che mất lỗi model.

Mẹo và lưu ý

Vì sao 18mm làm méo công trình, nói cho rõ. Ống rộng không "bẻ cong" gì cả — nó chiếu một góc nhìn rất rộng lên một mặt phẳng ảnh. Hệ quả là vật ở rìa khung bị kéo dãn ra ngoài, và chênh lệch tỉ lệ giữa vật gần với vật xa bị phóng đại. Với công trình, điều đó thành: cột góc phình, ban công bên rìa bè ra, khối nhà phía sau teo lại khiến công trình trông thấp hơn thực tế.

Chuyện thứ hai là các đường đứng chụm lại. Khi camera ngẩng lên để lấy hết chiều cao, mọi đường đứng hội tụ về một điểm tụ thứ ba, toà nhà trông như đang đổ về phía sau. Nhiếp ảnh kiến trúc khắc phục bằng ống tilt-shift; trong D5, Two-point Perspective làm đúng việc đó bằng phần mềm, gần như không tốn gì. Ảnh ngoại thất để verticals chụm là dấu hiệu đầu tiên người trong nghề nhìn ra ảnh nghiệp dư.

Vài lưu ý còn lại:

• Auto Exposure tiện lúc dựng nhưng gây hại lúc chốt bộ ảnh: mỗi góc tự cân sáng một kiểu, gửi khách 8 tấm là 8 tông khác nhau. Chốt xong thì tắt Auto và đặt tay.
• Phím tắt khung nhìn: Perspective là P, Two-point Perspective là F8, Top là T, Bottom là Alt + T, Front là F, Back là Alt + F.
• Clipping Plane cắt theo mặt phẳng vuông góc hướng nhìn nên xoay camera là vết cắt đổi theo. Cần mặt cắt cố định thì dùng công cụ Section.

Dùng kèm

• Mặt cắt và hình chiếu trục đo cho hồ sơ: Parallel Projection và mặt cắt phối cảnh cho hồ sơ
• Chế độ hiển thị khi đi tìm góc: Chế độ hiển thị và chất lượng preview — cân máy khi dựng
• Thiết lập lúc bấm xuất ảnh: Xuất ảnh tĩnh chất lượng cao và xử lý ảnh bị nhiễu hạt
• Dựng sáng sau khi đã chốt góc: Ánh sáng trong D5 — thứ tự dựng sáng cho một cảnh kiến trúc

Bài nằm trong bộ giáo trình D5 Render do Lotuz Studio biên soạn và chia sẻ mở cho cộng đồng
diễn hoạ kiến trúc Việt Nam. Lotuz Studio là công ty tư vấn thiết kế kiến trúc tại Đà Nẵng, 10+ năm
làm thiết kế và diễn hoạ cho dự án trong nước lẫn quốc tế.
Xem thêm tại lotuz.vn — hoặc lotuz.ai nếu anh em quan tâm
bộ công cụ AI cho Photoshop do chúng tôi tự phát triển.

Video tham khảo (YouTube)

• Master Camera Settings in D5 Render: Placement, Controls, and Pro Tips! (Andy Christoforou - ArchViz & AI Academy)
• D5 Render Camera Settings (Alphonso Peluso)
• HOW TO PICK AMAZING PERSPECTIVE VIEWS IN D5 RENDER/ CAMERA SETTINGS #HOW #d5render (Architect Piperr)
• First Look at the NEW D5 Render Camera Tool - Better Vertical Renders (Nuno Silva)
• Master Lighting & Camera in D5 Render – Complete Workflow Tutorial (Emunarq)

Tài liệu tham khảo

• D5 Render Docs — Camera and Views — panel camera, exposure, clipping plane, depth of field
• D5 Render Docs — Horizontal and vertical FOV — cách khoá FOV và khớp tiêu cự với ống kính thật
• D5 Render Docs — Shortcuts — danh sách phím tắt khung nhìn
• Tilt-shift photography (Wikipedia) — nguyên lý giữ đường đứng song song trong ảnh kiến trúc
• Architectural photography (Wikipedia) — tổng quan quy ước bố cục của nhiếp ảnh kiến trúc