Có một câu hỏi mà nặn địa hình bằng tay không trả lời được: "từ ban công tầng 12 nhìn ra có thấy biển không, hay bị quả đồi bên kia che?". Câu này chỉ giải được bằng địa hình thật, đúng cao độ, đúng toạ độ. Với dự án ven biển hay bám đồi ở miền Trung, đây không phải chi tiết trang trí — nó là lý do khách chọn lô đất đó. Cesium trong D5 kéo nguyên nền địa lý thật về cảnh: cao độ, ảnh vệ tinh, khối nhà 3D, tất cả đặt đúng theo kinh độ vĩ độ.

Tính năng này giải quyết việc gì

Cesium là nền tảng dữ liệu địa không gian 3D mở, có kho địa hình toàn cầu, khối nhà 3D và ảnh vệ tinh. D5 tích hợp dịch vụ này để nạp thẳng dữ liệu địa lý thật vào cảnh — thứ mà tài liệu chính chủ gọi là "nền móng số" cho thiết kế. Nó phục vụ đúng những việc phải ăn khớp với môi trường thật xung quanh: quy hoạch đô thị, thiết kế cảnh quan, mô phỏng giao thông.

Ba điều về cơ chế phải hiểu trước khi bật, vì chúng chi phối cách anh em tổ chức công việc:

• Dữ liệu chảy từ đám mây. Cesium dùng online suốt quá trình. D5 chỉ đọc luồng dữ liệu, không lưu khối dữ liệu GIS lớn vào file cảnh.
• Vì không lưu cục bộ nên mỗi lần mở lại dự án là phải tải lại từ máy chủ. Địa hình và khối nhà cần một lúc mới hiện đủ.
• Dữ liệu xếp thành lớp. Một ảnh vệ tinh, một lớp địa hình, một lớp nhà 3D — chồng lên nhau trên cùng hệ toạ độ để tạo thành bối cảnh.

Điều kiện bản quyền phải nói ngay, vì nó loại khá nhiều anh em ra: người dùng bản Professional cần D5 phiên bản 3.0 trở lên mới dùng được Cesium; người dùng Team không bị ảnh hưởng; còn bản Community và bản Education hiện không dùng được tính năng này. Nếu anh em đang học hoặc dùng bản miễn phí, đọc bài này để biết công cụ tồn tại là đủ — phần dựng địa hình hãy quay về bài Terrain.

Ngoài ra còn cần một tài khoản Cesium và một Access Token riêng. Và một lưu ý pháp lý: muốn dùng dữ liệu Cesium cho mục đích thương mại thì phải đọc điều khoản đăng ký sử dụng của chính Cesium — đây là dịch vụ bên thứ ba, không nằm trong bản quyền D5.

Ứng dụng trong kiến trúc và thiết kế

Khu nghỉ dưỡng bám sườn đồi ven biển miền Trung. Đây là ca đáng dùng Cesium nhất. Địa hình vùng Sơn Trà, Hải Vân hay các mũi đá ven biển rất đặc trưng, nặn tay không ra được. Kéo cao độ thật về, đặt công trình lên, rồi mới quyết định cốt nền và hướng mở.

Xác nhận tầm nhìn cho căn hộ và biệt thự. Khách hỏi tầng nào bắt đầu thấy biển, hướng nào bị đồi che. Có địa hình thật cộng khối nhà lân cận thật là trả lời được bằng ảnh chứ không phải bằng lời hứa.

Dự án ven sông, ven đầm phá. Đường bờ tự nhiên ngoằn ngoèo, dựng tay vừa lâu vừa sai. Lấy ảnh vệ tinh và địa hình về là đường bờ tự đúng.

Nghiên cứu bóng đổ trong lõi đô thị. Khối nhà thật xung quanh cộng hướng mặt trời theo toạ độ thật cho kết quả đáng tin hơn hẳn bối cảnh sinh tự động. Đây là chỗ Cesium ăn đứt City Generator.

Ảnh chim bay tổng thể khu vực. Google Photorealistic 3D Tiles cho cả vùng đô thị ở dạng ảnh thật, làm nền xa rất nhanh — đổi lại nặng và chi tiết gần thì nhoè.

Thông số chính

Cách làm

1. Tạo tài khoản Cesium. Vào cesium.com đăng ký; đăng nhập xong nền tảng Cesium ion tự mở.
2. Chuẩn bị dữ liệu trong My Assets. Trang này liệt kê mọi tài nguyên địa lý gắn với tài khoản. Thêm dữ liệu nền toàn cầu miễn phí từ Asset Depot, hoặc tải lên dữ liệu đo đạc của riêng mình — lưu ý người dùng ở Trung Quốc đại lục không được phép tải lên dữ liệu.

3. Tạo Access Token. Sang trang Access Tokens, bấm Create token. Không dùng được token Default vì nó không đủ quyền. Bật toàn bộ quyền dữ liệu trong Public scopes cùng quyền cho các asset cần mở, bấm Create rồi chép chuỗi token vừa sinh.

4. Nạp token vào D5. Người dùng cá nhân: chọn Terrain – Cesium rồi bấm Add Token ở menu trên, hoặc vào D5 My Space > Settings – Workspace, tìm mục Cesium, bấm Add, dán token rồi lưu. Với tài khoản Team thì quản trị viên làm một lần cho cả nhóm.
5. Mở bảng Cesium từ menu Terrain. Chưa cấu hình token thì D5 sẽ nhắc đi cấu hình.
6. Định vị khu đất. Gõ tên địa danh vào ô tìm kiếm, hoặc nhập thẳng kinh độ vĩ độ của dự án. Nhớ rằng tâm bản đồ là gốc toạ độ của dữ liệu sắp nạp.
7. Chọn nguồn dữ liệu và bấm Add. D5 tải từ mạng nên mất một lúc; trong lúc chờ có thể ẩn địa hình mặc định và nâng camera lên quan sát quá trình tải.
8. Căn chỉnh tổng thể. Chọn CesiumGeoreference trong danh sách tài nguyên; nút Reselect mở lại bảng Cesium để đổi vị trí và nguồn dữ liệu rồi bấm Update. Phần Position chỉnh vị trí và góc xoay của cả khối cho khớp model thiết kế.

9. Tinh chỉnh từng nguồn. Chọn một nguồn dữ liệu trong danh sách rồi chỉnh Maximum Screen Space Error, Range Limit và LOD Transition ở panel bên phải.

10. Cân chất lượng với hiệu năng. Giá trị sai số nhỏ cho model mịn nhưng nặng; giá trị lớn cho cảnh nhẹ nhưng khối nhà rơi rụng dần ở xa.

Mẹo và lưu ý

• Không có mạng là không có bối cảnh. Dữ liệu không nằm trong file cảnh, nên mở file ở máy khác hoặc ở chỗ mạng yếu là địa hình trống. Ở Lotuz Studio chúng tôi coi Cesium là lớp nền dùng trong lúc thiết kế và chốt góc; khi cần bàn giao file cho bên khác thì nói rõ điều kiện này, hoặc thay bằng địa hình nặn tay để file đứng độc lập.
• Token Default không dùng được. Đây là lỗi cấu hình phổ biến nhất: tạo tài khoản xong, chép luôn token có sẵn, rồi thắc mắc sao danh sách nguồn dữ liệu trống. Phải tạo token mới và bật đủ quyền.
• Danh sách nguồn dữ liệu phụ thuộc hai thứ: tài nguyên đã thêm vào My Assets, và quyền mà token đang cấp. Thiếu nguồn nào thì kiểm tra cả hai chỗ.
• Kiểm tra tỉ lệ trước khi đặt công trình. Sai tỉ lệ khối dữ liệu là sai toàn bộ nghiên cứu tầm nhìn và bóng đổ phía sau. Kiểm nhanh bằng cách đặt một khối cao 3 m cạnh công trình đã biết chiều cao rồi so bằng mắt.
• Sai số hiển thị là công tắc hiệu năng chính. Lúc dàn cảnh cứ để giá trị lớn cho nhẹ máy, tới bước render mới hạ xuống. Bật Range Limit cũng hiệu quả: chỉ hiện dữ liệu trong bán kính cần thiết.
• Google Photorealistic 3D Tiles đẹp ở tầm cao, xấu ở tầm mắt. Dữ liệu dựng từ ảnh chụp nên nhìn xa thì thật, nhìn gần thì nhoè và méo.
• Địa hình thật khác hồ sơ khảo sát. Cesium cho dữ liệu toàn cầu ở mức tổng quát. Với công việc cần cao độ chính xác, vẫn phải dùng số liệu khảo sát và nhập bằng height map.

Dùng kèm

• Chọn công cụ theo loại địa hình: Cảnh quan trong D5 — chọn công cụ theo loại địa hình
• Không dùng được Cesium thì nặn địa hình bằng tay: Terrain — nặn địa hình ngay trong D5
• Bối cảnh đô thị không cần bản quyền Cesium: City Generator — dựng bối cảnh đô thị quanh công trình
• Thêm mặt nước cho đường bờ thật: Ocean và mặt nước: hồ bơi, sông, biển

Bài nằm trong bộ giáo trình D5 Render do Lotuz Studio biên soạn và chia sẻ mở cho cộng đồng
diễn hoạ kiến trúc Việt Nam. Lotuz Studio là công ty tư vấn thiết kế kiến trúc tại Đà Nẵng, 10+ năm
làm thiết kế và diễn hoạ cho dự án trong nước lẫn quốc tế.
Xem thêm tại lotuz.vn — hoặc lotuz.ai nếu anh em quan tâm
bộ công cụ AI cho Photoshop do chúng tôi tự phát triển.

Video tham khảo (YouTube)

• Design with Real-World Context: Cesium x D5 Render in Action! (D5 Official)
• D5 Render 2.11 Cesium Plugin Explained – Google 3D Tiles Setup (Andy Christoforou - ArchViz & AI Academy)
• How to Use Cesium in D5 Render | Real Terrain Tutorial (Syb Design Studio)
• Bridging Real-Time Visualization & Geospatial: D5 Render Meets Cesium (Cesium)
• How to Replace Existing Buildings with Your Own Project in D5 Render (Andy Christoforou - ArchViz & AI Academy)

Tài liệu tham khảo

• How to use Cesium? — trang gốc, điều kiện bản quyền, quy trình tạo token và các tham số hiển thị
• Cesium — đăng ký tài khoản, quản lý asset và đọc điều khoản sử dụng thương mại
• How to use City Generator? — phương án thay thế khi không dùng được Cesium
• How to use Terrain? — nhập height map từ số liệu khảo sát thật