Khách gửi model một khối nhà phố, nền chỉ có một mặt phẳng phẳng lì, và câu đầu tiên là "em làm cho anh cái bao cảnh cho đẹp". Anh em mới vào nghề thường phản xạ ngay: mở thư viện, kéo từng cái cây vào, đặt tay. Nửa tiếng sau được hai chục cây, cảnh vẫn trống, mà máy đã bắt đầu ì. Vấn đề không nằm ở tay nhanh hay chậm — nằm ở chỗ chọn sai công cụ. D5 có tới sáu cách dựng cảnh quan khác nhau, mỗi cách sinh ra để giải một loại địa hình. Bài này là bản đồ để anh em biết mở cái nào trước.

Tính năng này giải quyết việc gì

Cảnh quan trong D5 không phải một tính năng đơn, mà là một nhóm công cụ nằm rải ở hai chỗ trên thanh menu trên cùng: nhóm cây cỏ (Paths, Brush, Scatter) và nhóm nền đất (Terrain, Ocean, City, Cesium). Chúng khác nhau ở cách sinh ra vật thể, và đó mới là điều quyết định anh em nên dùng cái nào.

Nhóm cây cỏ chia làm ba tầng. Brush là cọ vẽ tay — anh em quét tới đâu cây mọc tới đó, mỗi lần vẽ ghi lại một Brush record để sửa hoặc xoá sau. Path rải cây theo một tuyến vẽ sẵn, dùng cho thứ có trật tự tuyến tính: hàng cây vỉa hè, dải phân cách, hàng rào cây. Scatter là công cụ thủ tục (procedural) — anh em khoanh một vùng, khai báo loại cây và mật độ, D5 tự tính vị trí. Vùng đổi thì cây tự mọc lại theo.

Nhóm nền đất thì khác hẳn về nguồn dữ liệu. Terrain cho anh em nặn địa hình bằng tay ngay trong D5, vùng biên tập 4000 x 4000 m. Ocean sinh mặt nước động, tự dò giao tuyến giữa nước và địa hình để đắp đường bờ. City kéo dữ liệu OpenStreetMap về dựng khối nhà và đường quanh khu đất, tối đa 4 x 4 km một lần. Cesium thì stream dữ liệu địa lý thật theo toạ độ — địa hình, ảnh vệ tinh, khối nhà 3D.

Giới hạn cần biết ngay từ đầu: Scatter hiện chỉ rải được model cây, không rải được ghế đá hay đèn đường; City sinh ra khối nhà chung chung chứ không phải công trình thật; Cesium cần bản quyền từ mức Professional 3.0 trở lên, bản Community và Education không dùng được.

Ứng dụng trong kiến trúc và thiết kế

Phối cảnh nhà phố / biệt thự trong đô thị. Đất bằng, không cần Terrain. Chúng tôi mở City lấy khối nhà xung quanh làm nền xa, rồi Path cho hàng cây vỉa hè, Brush cho mấy bụi trước hiên. Scatter chỉ dùng nếu có mảng sân vườn đủ rộng.

Resort ven biển miền Trung. Đây là ca dùng đủ bộ: Terrain nặn cồn cát và triền dốc, Ocean cho mặt biển và bọt sóng ven bờ, Scatter rải dừa và cỏ biển trên cát. Nếu dự án nằm ở vị trí có thật và khách quan tâm hướng nhìn ra vịnh thì Cesium mới đáng bật.

Phối cảnh tổng thể khu quy hoạch. Ưu tiên Scatter và Path, tránh Brush. Ở tầm nhìn tổng thể, cái mắt bắt được là nhịp phân bố chứ không phải từng cây, mà nhịp thì chỉ Scatter làm nổi qua Cluster và Random. Brush ở tầm này vừa lâu vừa lộ vệt tay.

Nội thất có sân trong hoặc ban công cây. Chỉ cần Brush, đúng vài chục cây, đặt tay từng chậu lớn. Bật Scatter cho một khoảnh 4 m² là dùng dao mổ trâu giết gà, mà lại khó kiểm soát cây nào nằm chỗ nào trong khung hình cận.

Đồi núi, hồ, thung lũng. Terrain trước, cây sau — luôn theo thứ tự này. Nặn xong địa hình rồi mới tạo Scatter trên đó, vì Scatter bám theo bề mặt; nặn lại đất sau khi rải cây thì phải kích hoạt lại vùng rải.

Bảng chọn nhanh chúng tôi hay dùng khi nhận job mới:

Cách làm

1. Chốt cao độ trước. Nếu khu đất có địa hình, dựng Terrain hoặc kéo Cesium về ngay từ đầu. Đổi nền sau khi đã rải cây là tự tạo việc cho mình.

2. Dựng bối cảnh xa. City hoặc Cesium cho khối nhà lân cận. Đây là lớp chỉ để lấp chân trời, đừng chăm chút.

3. Rải mảng lớn bằng Scatter. Đặt cây nền, cỏ, bụi thấp trước. Đây là lớp chiếm 80% diện tích xanh.
4. Kẻ tuyến bằng Path. Hàng cây đường nội bộ, hàng rào, viền lối đi.
5. Đi Brush cho khu vực cận camera. Chỉ những chỗ ống kính nhìn thấy rõ mới đáng bỏ công vẽ tay.
6. Đặt tay vài cây chủ đạo. Cây cổ thụ ở tiền cảnh, cây trong bồn — những cái quyết định bố cục khung hình thì phải đặt bằng mắt.

Mẹo và lưu ý

• Cây làm lộ tay nghề nhanh hơn vật liệu. Ba lỗi kinh điển: rải đều tăm tắp, một loại cây lặp khắp cảnh, và cây không ăn nhập khí hậu. Thư viện D5 mặc định nghiêng về cây ôn đới (conifer, phong, bulô), kéo vào là cảnh Đà Nẵng bỗng thành cảnh Bắc Âu. Ở Lotuz Studio chúng tôi có thói quen lọc theo nhóm palm và broad-leaf trước, rồi mới tìm tên cụ thể: cau, dừa, bàng Đài Loan, hoa giấy, chuối cảnh, tre.
• Cứ mỗi lớp cây thêm vào là thêm thời gian render. Cảnh nặng thường không chết vì kiến trúc mà vì cây. Xem kỹ mục hiệu năng trong bài Scatter trước khi đẩy Density lên.
• Đừng dùng Scatter cho vật thể không phải cây. Phiên bản hiện tại chỉ hỗ trợ model thực vật; ghế, đèn, xe phải đặt tay hoặc dùng Path.
• Path sinh lại mỗi lần mở file. Các tham số ngẫu nhiên trên Path không được lưu, nên cảnh mở lại có thể khác lần trước. Ảnh đã chốt góc thì render sớm, đừng để dành.

Dùng kèm

• Công cụ xương sống của cả chuyên mục: D5 Scatter — rải cây cỏ hàng loạt mà không đơ máy
• Rải cây theo tuyến: Path tool đặt cây theo tuyến — hàng cây, dải phân cách
• Nặn địa hình trước khi rải cây: Terrain — nặn địa hình ngay trong D5
• Dựng bối cảnh đô thị quanh công trình: City Generator — dựng bối cảnh đô thị quanh công trình

Bài nằm trong bộ giáo trình D5 Render do Lotuz Studio biên soạn và chia sẻ mở cho cộng đồng
diễn hoạ kiến trúc Việt Nam. Lotuz Studio là công ty tư vấn thiết kế kiến trúc tại Đà Nẵng, 10+ năm
làm thiết kế và diễn hoạ cho dự án trong nước lẫn quốc tế.
Xem thêm tại lotuz.vn — hoặc lotuz.ai nếu anh em quan tâm
bộ công cụ AI cho Photoshop do chúng tôi tự phát triển.

Video tham khảo (YouTube)

• D5 Render Beginner Tutorial for Landscape | EP.03 (D5 Official)
• How to Render Realistic Landscapes, Terrain, and Forests in D5 Render (Step-by-Step Guide) (Andy Christoforou - ArchViz & AI Academy)
• Japanese Garden Making-of Tutorial | Landscape Design with Animated Plant Models | D5 Render (D5 Official)
• D5 Render Full Beginner Tutorial! (Show It Better)
• HƯỚNG DẪN D5 RENDER CƠ BẢN TỪ CHƯA BIẾT GÌ | D5 RENDER VIỆT NAM (D5 render Việt Nam)

Tài liệu tham khảo

• Vegetation Tool — trang gốc mô tả nhóm công cụ cây cỏ của D5
• Landscape workflow — quy trình dựng cảnh quan chính chủ, từ địa hình tới cây
• How to use Terrain — giới hạn vùng biên tập và tham số nặn đất
• d5render.com — trang chủ, đối chiếu tính năng theo phiên bản