Hồ sơ quy hoạch một khu nghỉ dưỡng ven đồi gửi sang chỉ có một file CAD chứa đường đồng mức, cao độ ghi trên từng đường. Yêu cầu: dựng khối địa hình để đặt công trình lên, cắt taluy, rải cây, rồi render phối cảnh tổng thể. Đây là loại việc mà làm sai ở bước đầu thì cả cảnh về sau đều lệch, vì mọi cao độ công trình đều bám vào mặt đất.

Công cụ này giải quyết việc gì

Địa hình trong 3ds Max không có một công cụ duy nhất. Tuỳ đầu vào mà chọn hướng khác nhau:

Đầu vào là đường đồng mức (CAD) — dùng đối tượng gộp Terrain có sẵn: Create > Compound Objects > Terrain. Nó nhận một tập spline đã đặt đúng cao độ Z và nối chúng thành mặt lưới tam giác. Cơ chế rất thô sơ: chỉ nội suy giữa các đường, nên chất lượng mặt phụ thuộc hoàn toàn vào mật độ đường đồng mức. Ưu điểm là chính xác theo số liệu khảo sát — điều bắt buộc với hồ sơ kỹ thuật.

Đầu vào là bản đồ độ cao (heightmap) — dùng một mặt phẳng nhiều đoạn chia cộng modifier Displace, hoặc displacement của Corona. Heightmap có thể lấy từ dữ liệu địa hình thật. Cách này cho mặt mượt và nhiều chi tiết, nhưng cao độ chỉ đúng khi biết tỉ lệ quy đổi của ảnh.

Không có số liệu, cần địa hình "cho đẹp" — dùng phần mềm chuyên dựng địa hình theo thuật toán rồi xuất sang 3ds Max: World Machine (hệ node, mô phỏng xói mòn, xuất heightmap độ phân giải cao) là lựa chọn phổ biến nhất. DreamScape của Sitni Sati là plugin chạy trong 3ds Max, mạnh về biển và bầu trời. Vue của e-on software đi theo hướng dựng trọn cảnh quan thiên nhiên, nặng hơn và thường quá tay cho một job kiến trúc.

Giới hạn chung cần biết trước: địa hình luôn là đối tượng nhiều mặt nhất trong cảnh. Một mặt đất 500×500 m chia lưới 1 m đã là 250 nghìn mặt trước khi có bất cứ cái cây nào. Đây là lý do phần lớn cảnh quy hoạch nghẹn máy.

Ứng dụng trong kiến trúc và thiết kế

• Phối cảnh tổng thể khu nghỉ dưỡng trên đồi. Nhận CAD đường đồng mức, đặt cao độ Z cho từng đường, dựng bằng Terrain, rồi cắt phẳng các vị trí đặt biệt thự. Công trình phải ngồi đúng cao độ thiết kế, không phải "ướm cho vừa mắt".
• Mặt cắt địa hình để thuyết trình. Có khối địa hình thật thì cắt mặt cắt qua bất kỳ tuyến nào cũng ra ngay, dùng kèm hình chiếu công trình rất thuyết phục khi trình bày với khách.
• Taluy, kè, đường dốc. Sau khi có mặt đất tự nhiên, chỗ nào phải đào, chỗ nào phải đắp hiện ra rõ. Đây thường là nội dung khách quan tâm nhất ở giai đoạn phương án.
• Nền cho việc rải cây. Địa hình là bề mặt để công cụ rải bám vào. Chuẩn bị mặt đất sạch, không có mặt lật ngược, không có lỗ, thì bước rải cây mới không sinh cây mọc lơ lửng — xem Surface — mặt nền nơi vật thể bám vào.
• Bối cảnh xa cho phối cảnh đô thị. Dãy núi phía sau công trình không cần chính xác, chỉ cần đúng dáng và đúng khoảng lùi. Đây là lúc heightmap hoặc World Machine nhanh hơn nhiều so với dựng theo số liệu.

Cách dùng

Hướng 1 — từ đường đồng mức CAD:

1. Trong CAD, kiểm tra từng đường đồng mức đã được gán đúng cao độ Z chưa. Nếu tất cả đang nằm ở Z=0 thì phải nâng từng đường theo cao độ ghi chú — đây là bước tốn công nhất và không có cách nào bỏ qua.
2. Nhập vào 3ds Max dạng spline. Dọn spline vụn và nối các đoạn hở trước khi dựng.
3. Chọn toàn bộ spline, vào Create > Compound Objects > Terrain.
4. Trong bảng tham số, chọn kiểu hiển thị Graded Surface. Nếu cần bớt mặt, giảm mật độ ở mục simplification.
5. Convert sang Editable Poly, kiểm tra và sửa các mặt lỗi ở rìa.

Hướng 2 — từ heightmap:

1. Tạo Plane phủ đúng phạm vi khu đất, đặt số đoạn chia theo độ chi tiết cần (bắt đầu từ 200×200).
2. Gán modifier Displace, nạp ảnh heightmap, chỉnh Strength tới khi cao độ khớp với số liệu thực tế.
3. Nếu cần chi tiết cao hơn mà không tăng lưới, chuyển sang displacement của Corona — nhưng đọc kỹ cái giá phải trả ở Displacement — sức mạnh và cái giá phải trả.
4. Dùng Vertex Paint hoặc mask theo độ dốc để trộn vật liệu đất, cỏ, đá.

Mẹo và lưu ý

• Đơn vị là thủ phạm số một. File CAD theo mm, cảnh 3ds Max theo m — địa hình sẽ ra sai một nghìn lần. Đặt System Unit trước khi nhập, không đặt sau.
• Đừng dựng địa hình chi tiết cho vùng nằm ngoài khung hình. Cắt bớt phạm vi theo góc camera trước khi tăng mật độ lưới.
• Địa hình nên nằm ở lớp riêng và thường xuyên freeze. Nó là thứ hay bị chọn nhầm và di chuyển nhầm nhất trong cảnh — xem Layer Manager — quản lý lớp trong cảnh lớn.
• Kiểm tra pháp tuyến mặt (normal). Mặt lật ngược làm ánh sáng tính sai và làm công cụ rải cây hiểu nhầm hướng mọc.
• Cân nhắc chuyển địa hình thành proxy nếu nó không cần sửa nữa: viewport nhẹ hẳn — xem Corona Proxy — đưa model nặng vào cảnh mà máy không nghẹn.

Dùng kèm hoặc thay thế

• Rải cây, cỏ, đá lên mặt địa hình vừa dựng: Surface — mặt nền nơi vật thể bám vào
• Kiểm soát số mặt để cảnh quy hoạch không nghẹn: Tối ưu số mặt (poly) trong cảnh diễn hoạ
• Cân nhắc displacement thay cho lưới dày: Displacement — sức mạnh và cái giá phải trả
• Dọn spline CAD trước khi dựng: SiNi Software — bộ plugin dọn dẹp và thay thế đối tượng

Video tham khảo (YouTube)

• 3Ds Max Tutorial - How to create realistic terrain using the populate terrain plugin (Chronos Studeos)
• 3ds Max Tutorial: Using the Terrain Tool (Kory Bieg)
• Contours to Terrain Object in 3D Max (Texas Architecture)
• 3ds max tutorial -Terrain Modeling : how to convert Autocad topography lines to 3ds MAX model (Arch Viz Champ)
• Create Any Terrain In The World Using Height Maps In 3DS MAX (Daniel Szalapski)

Tài liệu tham khảo

• World Machine — phần mềm dựng địa hình theo hệ node, xuất heightmap cho 3ds Max.
• DreamScape — Sitni Sati — plugin cảnh quan, biển và bầu trời chạy trong 3ds Max.
• iToo Forest Pack — rải cây và vật thể bám theo mặt địa hình.
• ScriptSpot — nhiều script hỗ trợ nâng cao độ spline đồng mức và dọn dữ liệu CAD.